iPhone klavyesinde gizli 'gri liste': 100 bin kelime engelli

iPhone klavye gri listesi tam olarak ne yapıyor?

Liste hiçbir şeyi yazmanızı engellemiyor. Sadece iOS'un belirli şeyleri yazmanıza yardım etmesini durduruyor.

iPhone'da 'sleepy Joe', 'dictator Trump' ya da 'Tibetan independence' yazmayı deneyin: otomatik tamamlama önerisi gelmez ve kaydırmalı yazım bu ifadeyi üretmez. Reuters'ın ilk kez duyurduğu araştırmaya göre bu terimler iOS içindeki gizli bir 'gri liste'de yer alıyor.

Listeyi araştırmacı Derek Kauffman buldu ve bir siber güvenlik mühendisi bağımsız olarak doğruladı. En az 100 bin girdi içerdiği tahmin ediliyor. The Guardian'ın aktardığı diğer örnekler arasında 'NSA spies', 'question your sexuality' ve 'Australia is a very bad place' gibi ifadeler var. Uyuşturucu referansları da etkilenmiş görünüyor.

Önemli nokta: bu terimlerin hiçbiri gönderilmekten engellenmiyor. Harf harf yazıp herhangi bir mesaja koyabilirsiniz. Klavye sadece günlük dilde olduğu gibi onları tahmin etmiyor veya kaydırmayla yazdırmıyor.

Apple neden yaptığını söylüyor?

Apple klavyenin uygunsuz ya da rahatsız edici olabilecek önerilerden kaçınacak şekilde tasarlandığını kabul ediyor ama listenin kendisi hakkında yorum yapmadı.

Reuters'a verdiği demeçte Apple gri listeye doğrudan değinmedi. Şirket, iPhone klavyesinin uygunsuz ya da rahatsız edici görülebilecek öneriler sunmaktan kaçınacak şekilde ayarlandığını doğruladı. Bu, kendisini uzun süredir platformlarında zevk ve güvenlik bekçisi olarak konumlandıran bir şirket için tanıdık bir pozisyon.

Sorun kapsamda. 100 bin girdilik bir liste küfürlerin ya da hakaretlerin çok ötesine geçiyor. İçinde siyasi figürler, jeopolitik hareketler ve hükümetleri eleştiren ifadeler var. Bunların rahatsız edici dille aynı kategoriye girip girmediği, Apple'ın yanıtlamadığı asıl soru.

Sansür mü, kalite kontrolü mü?

Araştırmacılar ve yorumcular buna 'çok hafif bir sansür biçimi' diyor; asıl mesele şeffaflığın olmaması.

'Çok hafif bir sansür biçimi' ifadesi yerinde. Hiçbir şey silinmiyor, hiçbir mesaj durdurulmuyor. Ama klavye, milyonlarca insan için düşünceyle metin arasındaki katman ve neyi yazmaya yardım edip etmeyeceğini ince ayarla yönlendirmek, özellikle daha az kullanılan ifadeler ya da azınlık dilleri için bir etki yaratıyor.

Terimlerin listeye nasıl girdiği de ayrı bir pratik soru. Apple listeyi yayımlamadı, kriterleri açıklamadı ve itiraz yolu sunmadı. Hükümet veri talepleri için ayrıntılı şeffaflık raporları yayımlayan bir şirketin 100 bin girdilik bir dil filtresini tamamen gizli tutması dikkat çekici bir boşluk.

Apple'ın klavyesi ilk kez değil, bu kez en büyük belgelenmiş listeyle gündemde. Şirket son dönemde başka alanlarda da kuralları sıkılaştırıyor; örneğin 16 Kasım'dan itibaren AI romantik uygulamalarına 18+ şartı getiriyor.

Şimdilik gri liste bir kara kutu. Etrafından dolaşıp yazabilirsiniz ama göremez, sorgulayamaz ya da devre dışı bırakamazsınız.

Türkiye'de durum ne?

Gri liste iOS'un bir parçası olduğu için Türkiye'deki iPhone kullanıcıları da aynı filtreyle karşılaşıyor. Bölgesel bir ayar yok, kapatma seçeneği yok ve kontrol edebileceğiniz yayımlanmış bir liste bulunmuyor. Türkçe kelimelerin listede ne ölçüde yer aldığı ise bilinmiyor; araştırma ağırlıklı olarak İngilizce ifadeleri belgeledi.

Türkiye'de siyasi içerikli ifadeler ve gündemle ilgili terimler klavyede otomatik tamamlanmadığında bunun fark edilmesi zor. Kaydırmalı yazımı yoğun kullananlar, uzun ve alışılmadık ifadelerde klavyenin sessizce yardım etmeyi bıraktığını görebilir. Apple'ın Türkiye'ye özel bir açıklaması yok.

iPhone klavyesi Apple'ın en çok kullanılan yazılımlarından biri ve artık çoğu sözlükten büyük bir gizli dil filtresi taşıdığı ortaya çıktı. Apple buna güvenlik önlemi diyebilir; şeffaflık olmadan her sohbete sessizce karışan bir editör gibi görünüyor.