Google'ın enerji şefi: Uzay veri merkezleri 100 kat pahalıya patlayabilir

Google'ın kendi enerji şefinden gerçekçi bir maliyet uyarısı

Google'ın küresel veri merkezi enerji şefi Amanda Peterson Corio, The Information'ın Napa Valley'de düzenlediği WTF Summit'te uzay veri merkezlerinin maliyetinin dünyadakilerin 100 katına kadar çıkabileceğini söyledi.

Sektöre tavsiyesi net: "Uzaya çıkmadan önce tüm dünyevi seçenekleri keşfedelim."

Zamanlama ilginç. Google son bir aydır yörüngede çalışan yapay zeka çiplerini gösteriyor. Uydu operatörü Planet ile geliştirilen ilk Suncatcher prototipi 1 Ekim'de SpaceX'in Transporter-18 göreviyle fırlatıldı. Şirket kısa süre önce "Hello World" kilometre taşını duyurdu: yörüngedeki bir TPU üzerinde çalışan Gemma 4 modeli, uzayda olmakla ilgili kısa bir haiku yazdı ve uydu Norveç'in Svalbard kenti üzerinden geçerken yere indirildi.

Google bunu "yörüngedeki veri merkezi sınıfı bir TPU'dan gelen ilk yapay zeka yanıtı" olarak sunuyor. Bu oldukça ölçülü bir iddia, çünkü Starcloud bir yıl önce Nvidia H100'ü yörüngeye göndermiş ve haftalar içinde üzerinde yapay zeka modelleri çalıştırmaya başlamıştı.

Google Suncatcher prototipi: öne çıkan özellikler

Coşkunun arkasındaki ölçek sorunu

The Next Web'e göre Suncatcher prototipi dört TPU taşıyor ancak yalnızca yaklaşık 1 kW güneş enerjisi üretiyor, bu yüzden oturum başına yaklaşık 20 dakika boyunca tek çip çalıştırabiliyor.

Dünyada inşa edilen tek bir 1 GW'lık yapay zeka kampüsü, bunun yaklaşık bir milyon katı güç çekiyor.

Google, Suncatcher'ı bir yıl önce tanıttığından beri "moonshot" (ay projesi) olarak nitelendiriyor. Proje lideri Travis Beals, fırlatma günü NPR'a yörünge bilişiminin önümüzdeki beş yıl içinde dünyadakinden daha ucuza gelmesini beklemediğini söyledi.

Corio'nun asıl argümanı gökyüzü değil yeryüzüydü. The Information'a göre ABD'nin yeterli güce sahip olduğunu, asıl darboğazların izinler ve şebeke bağlantı çalışmaları olduğunu belirtti. Yerel veri merkezi tepkilerinin çoğunu isim vermeden daha yeni ve deneyimsiz geliştiricilere yükledi. Google'ın dokuzdan fazla eyalette 15-20 yıllık şebeke iyileştirmeleri için ön ödeme yaptığını, restorasyon teminatları verdiğini ve yerel yönetimlerle gizlilik sözleşmeleri kullanmayı bıraktığını söyledi.

Ancak bu argümanın bir açığı var: Oracle gibi köklü şirketler de yerel direnişle karşılaştı, bu da sorunun deneyimsiz yeni oyuncular olduğu fikrini zayıflatıyor. Tepki hiç de küçümsenecek gibi değil. Data Center Watch, yalnızca 2026'nın ilk çeyreğinde yaklaşık 130 milyar dolar değerinde 75 projenin ertelendiğini veya engellendiğini saydı.

Wall Street yörünge bilişiminin hesabını yapıyor

Açığa satış yatırımcısı Jim Chanos, Corio'nun açıklamasını gigawatt başına 5 trilyon dolar olarak yorumladı ve X'te bu görüş ile SpaceX yönetiminin ve iyimserlerin tahminleri arasındaki uçurumun "bu işi modellemeye çalışan herkesi duraksatması gerektiğini" yazdı.

TIKR hesabı daha da ileri götürdü. SpaceX'in mali işler müdürü geçen ay yatırımcılara mevcut kiralama oranlarıyla yeni bilişimin bir yıldan kısa sürede kendini amorti ettiğini söylemişti. TIKR, 100 kata kadar maliyetle yörüngede inşa edilip aynı fiyattan kiralanırsa geri ödeme süresinin bir yüzyıla kadar uzayabileceğini, Corio'nun belirttiği tavanın onda birinde bile bunun yaklaşık on yıl süreceğini hesapladı.

Bu önemli çünkü yörünge bilişimi, yazım sırasında SpaceX'in yaklaşık 1,8 trilyon dolarlık piyasa değerinin bir bölümünü oluşturuyor. Şirket FCC'den bir milyona kadar veri merkezi uydusu fırlatmak için izin istedi ve Musk, SpaceX'in her ay konuşlandırdığı yörünge bilişiminin 2028'in sonlarında dünyadaki bilişimi geçebileceğini yazdı. Ancak SpaceX'in kendi halka arz belgeleri yatırımcıları "önemli teknik karmaşıklık ve kanıtlanmamış teknolojiler" konusunda uyardı ve yörünge veri merkezlerinin hiçbir zaman ticari olarak uygulanabilir hale gelmeyebileceğini belirtti.

İlk şüpheci değil, sonuncusu da olmayacak

Corio yalnız değil. OpenAI'dan Sam Altman bu yılın başlarında mevcut koşullarda fikri "saçma" olarak nitelendirmişti; Nvidia ise yörünge veri merkezlerine yönelik Space-1 Vera Rubin modülünü hazırlıyordu.

Siyasi boyut yörünge veri merkezlerini gündemde tutuyor. Veri merkezi inşaatının Teksas valilik yarışı dahil birçok seçimde kampanya konusu olduğu ara seçimlerin ardından Musk, "Uzaydaki veri merkezleri şu anda oldukça cazip görünüyor" diye yazdı.

Ancak gezegeni terk etmek izin kuyruğundan çıkmak anlamına gelmiyor. SpaceX'in bir milyon uydu talebi ve Blue Origin'in 51.600 uyduluk Project Sunrise projesi de FCC onayı gerektiriyor; enkaz ve spektrum endişeleri düzenleyicilere ve rakiplere tartışacak bol malzeme veriyor.

Türkiye'de durum ne?

Türkiye'de uzay veri merkezleri henüz gündemde değil; Google'ın Suncatcher projesi için ticari kullanılabilirlik veya fiyat açıklaması yok. Türkiye'deki okuyucular için doğrudan bir etki şimdilik söz konusu değil. Daha yakın vadede etki yerde hissedilecek: izin kavgaları, şebeke bağlantı kuyrukları ve yerel muhalefet, yapay zeka kapasitesinin nereye inşa edileceğini belirleyecek. Türkiye'de de veri merkezi yatırımları enerji ve izin süreçleriyle şekilleniyor; uzay seçeneği bu denklemi kısa vadede değiştirmiyor.

Yörünge veri merkezleri artık saf bilim kurgu değil ama ekonomi hâlâ yeryüzünde. Google'ın kendi enerji şefi fikre 100 kat fiyat etiketi koydu ve şirketin proje lideri bile yörünge bilişiminin beş yıl içinde daha ucuz olmasını beklemiyor. Coşku sürecek ama kararı matematik verecek.