Kanada ABD'yi Devreden Çıkarıyor: 620 Milyon Dolarlık Denizaltı Kablosu

Amerikan düğüm noktalarını baypas eden yeni veri koridoru

Leif Erikson projesi, Amerikan topraklarına hiç temas etmeyen bağımsız bir transatlantik internet omurgası kurmayı amaçlıyor.

Kanada'nın sınır ötesi internet trafiğinin neredeyse tamamı şu anda ABD topraklarından geçiyor. Veriler önce Amerikan Doğu Kıyısı'ndaki merkez istasyonlara iniyor, ardından karayoluyla kuzeye, Kanada'ya taşınıyor. Ottawa ile Washington arasındaki siyasi havanın sertleştiği bir dönemde bu bağımlılık, Kanadalı stratejistler için ciddi bir risk haline geldi.

Norveçli Bulk Infrastructure şirketi, yatırımcılara sunduğu Leif Erikson planıyla güney Norveç'ten yola çıkıp Newfoundland ve Labrador'daki Happy Valley-Goose Bay noktasına ulaşan yüksek kapasiteli doğrudan bir hat öneriyor. Hat buradan itibaren yaklaşık 1.900 kilometrelik karasal fiber kabloyla Quebec üzerinden yer altından geçerek Montreal'e bağlanacak.

Kanada'nın mülkiyeti kendi şirketlerinde olan bağımsız bir uluslararası denizaltı kablosu bulunmuyor. ABD topraklarına girmeden Pasifik'i aşan Kanada-Japonya arasındaki Topaz hattı gibi alternatiflerin mülkiyeti de yine bir Amerikan devi olan Alphabet'in elinde.

Leif Erikson denizaltı kablosu: güzergah, uzunluk ve maliyet

620 milyon dolarlık fatura ve yerel izin engeli

Projenin hayata geçmesi, finansmanın sağlanmasına ve yerli halkların onay vermesine bağlı.

Kuzey Avrupa'da 10 bin kilometreden fazla fiber hat döşemiş olan Bulk, beş yıldır üzerinde çalıştığı bu transatlantik hattı tek başına kuramayacağını belirtiyor. Şirketin projeyi tamamlayabilmesi için 620 milyon doları (güncel kurla yaklaşık 30,8 milyar TL) aşan maliyetin büyük kısmını üstlenecek Kanadalı bir çoğunluk ortağına ihtiyacı var.

Bulk'ın mülkiyet yapısının yüzde 65'i zaten Kanadalı Sun Life Financial iştirakleri ve bazı emeklilik fonlarının elinde. Şirketin kurucu ortağı Peder Nærbø, geçtiğimiz günlerde Kanada Sanayi Bakanı Melanie Joly ile görüşerek hattın yapay zeka, bulut bilişim ve veri egemenliği açısından önemini anlattı.

Finansman dışında bir diğer zorluk ise karasal hat güzergahı. Quebec boyunca uzanacak 1.900 kilometrelik hat, hem kapsamlı çevre izinleri gerektiriyor hem de arazilerinden geçilecek yerli halk topluluklarının resmi onayına ihtiyaç duyuyor.

Bulut sistemlerinin yedekliliği neden deniz tabanına bağlı?

Kıtalararası internet trafiğinin yüzde 95'inden fazlası deniz tabanındaki kablolarla taşınıyor. Tüm rotaları ABD'deki iniş istasyonlarına yığmak, trafiği sadece siyasi çekişmelere değil, bölgesel altyapı krizlerine de açık hale getiriyor. Geçtiğimiz dönemde yaşanan Google Cloud kesintisinin Avrupa bankacılık sistemlerini durdurması gibi olaylar, hat çeşitliliğinin ne kadar kritik olduğunu gösteriyor.

Diplomatik kanat da süreci hızlandırma arayışında. Kanada ve Avrupa Birliği yetkililerinin, Avrupa, Kanada ve Asya pazarları arasında bağımsız doğrudan dijital hatlar kurulmasını hedefleyen ortak bir bildiriye imza atması bekleniyor.

Türkiye'de durum ne?

Kanada ile Norveç arasındaki Leif Erikson projesi doğrudan Türkiye kıyılarına uğramıyor; ancak Avrupa'nın Atlantik veri çıkışının İskandinavya üzerinden alternatif rotalara kavuşması, Türkiye merkezli şirketlerin Kuzey Amerika veri merkezlerine ve bulut sağlayıcılarına erişiminde yedeklilik sağlayabilir.

Türkiye üzerinden geçen Doğu-Batı veri koridorları için de benzer bir egemenlik tartışması sürüyor. Veri trafiğinde tek bir coğrafi düğüm noktasına bağımlı kalmamanın önemi, küresel ölçekte bu tür alternatif denizaltı yatırımlarını hızlandırıyor.