Teslimat Robotları Yüz Taraması Yüzünden Mahkemelik Oldu

Sipariş tesliminde habersiz biyometrik takip

Kullanıcılar kapılarına insan kurye yerine robot geleceğinden bile haberdar olmadıklarını söylüyor.

Associated Press'in aktardığı dava dosyalarına göre, DoorDash ve Uber Eats üzerinden yemek siparişi veren iki Chicago sakini, kapıda insan kurye yerine tekerlekli otonom bir robotla karşılaştı. Asıl hukuki kriz ise müşterilerin siparişlerini almak için robota yaklaştığı anda başladı.

Şikayet dilekçesinde, müşteriler yemek bölmesini açtığı sırada robotun üzerinde bulunan optik kameraların ve LiDAR sensörlerinin müşterilerin yüzlerini ve ellerini açık rıza almadan kaydettiği öne sürülüyor. Illinois Biyometrik Bilgi Gizliliği Yasası (BIPA), kişilerin yazılı onayı ve kamuya açık bir veri saklama takvimi olmadan bu tür biyometrik tanımlayıcıların toplanmasını kesin olarak yasaklıyor.

Dava dosyasındaki bir diğer ciddi suçlama ise bu kayıtların sadece kaldırımda yön bulma amacıyla işlenmediği yönünde. İddiaya göre robot üreticileri, toplanan video ve nokta bulutu verilerini üçüncü taraf yapay zeka modellerini eğitmek amacıyla merkezi sunucularda sakladı.

Ağır tazminat riski ve şirketlerin savunması

Illinois, ABD genelinde biyometrik mahremiyet konusunda en sert kurallara sahip eyalet durumunda. Yasaya göre ihmal kaynaklı ihlallerde kişi başına 1.000 dolar, kasıtlı veya pervasız davranışlarda ise vaka başına 5.000 dolara varan cezalar kesilebiliyor. Yoğun paket servis trafiği düşünüldüğünde, bu meblağlar otonom teslimat girişimlerinin iş modelini doğrudan sarsabilecek boyutta.

Hedefteki şirketler iddiaları reddetti. Coco Robotics davanın dayanaksız olduğunu savunurken, Serve Robotics sensör verilerinin kimlik tespiti veya biyometrik profil oluşturma amacıyla asla kullanılmadığını belirtti. Ancak denetimsiz sensörlerin dış dünyadan veri toplaması teknoloji dünyasında yeni bir gerilim değil; nitekim geçtiğimiz dönemde araştırmacılar tek bir hacker'ın yapay zeka ajanlarıyla 100 şirketi nasıl hacklediğini ortaya koyduğunda da kontrolsüz otonom süreçlerin doğurduğu riskler tartışılmıştı.

Coco'nun gizlilik politikasının 2022'den bu yana güncellenmediği görülürken, Serve'ün belgelerinde ham sensör verilerinin harici iş ortaklarıyla paylaşılabildiğine dair açık kapılar bulunması soru işaretlerini artırıyor.

Türkiye'de durum ne?

Türkiye'de kaldırım üstü otonom teslimat robotları henüz ticari olarak yaygınlaşmış değil; Yemeksepeti ve Getir gibi platformlar belirli üniversite kampüslerinde ve sınırlı pilot bölgelerde benzer testler yürütmüştü ancak sokaklarda aktif çalışan bir filo bulunmuyor.

Olası bir yaygınlaşma senaryosunda ise Türkiye'deki Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) devreye girecek. KVKK hükümleri uyarınca kamera ve biyometrik sensörlerle kamusal alanda yüz verisi işlemek 'özel nitelikli kişisel veri' kapsamına giriyor ve açık rıza olmadan bu verilerin saklanması veya yapay zeka eğitiminde kullanılması ağır idari para cezalarıyla sonuçlanabilir.

Otonom araçlar kaldırımlara indikçe, çevre güvenliği sağlamakla yayaları izinsiz gözetlemek arasındaki çizgi mahkeme salonlarında çok daha sert tartışılacak.