Berkeley'de Ödev Notlandırması Bitti: Yapay Zeka Hileyi Görünmez Kıldı

Ödevleri puana bağlamak neden çöktü?

Ödev doğruluğunu puanlamak, konuyu gerçekten kavramak yerine yapay zekadan çıktı almayı ödüllendirir hale geldi.

Sonsuz boyutlu cebirler ve kuantum alan teorisi üzerine çalışmalarıyla tanınan Fields Madalyalı matematikçi Richard Borcherds, ekran başında üretilen matematik ödevleriyle uğraşmaktan vazgeçti. Berkeley'de ders veren deneyimli akademisyen, uzaktan verilen ödevleri puanlamanın artık bir amaca hizmet etmediğini düşünüyor. Yapay zeka modelleri öylesine gelişti ki bir öğrencinin kendi emeğiyle sentetik yanıtı birbirinden ayırmak neredeyse imkansız.

Sistemin asıl tıkanıklığı teşvik yapısında yatıyor. Borcherds, ödevleri doğruluğa göre puanlamanın öğrencileri adeta hileye zorladığına dikkat çekiyor. Algoritmik bir modelin hatasız matematiksel kanıtları saniyeler içinde üretebildiği bir ortamda, soruyu saatlerce kağıt üstünde çözmeye çalışan öğrenci daha düşük not alma riskiyle karşı karşıya kalıyor.

Borcherds, çevrim içi sınavların da benzer bir biçimde vakit kaybına dönüştüğünü vurguluyor: Öğrenciler soruları doğrudan modellere çözdürürken, üniversiteler yapay zeka çıktılarını okuyup puanlamaları için asistanlara boş yere bütçe ayırıyor.

Yapay zeka tespit yazılımları neden işe yaramıyor?

Sınıfta dürüstlük krizine giren tek akademisyen Borcherds değil, ancak aldığı radikal karar üniversite yönetimlerinin geri adımını net biçimde özetliyor. UC Berkeley daha önce metin içi yapay zeka tespit yazılımlarını test etmiş, fakat bu araçların hem sahte alarmlar vermesi hem de gerçek kopyaları kaçırması nedeniyle kurumsal seviyede kullanımından vazgeçmişti. Kampüs genelinde zorunlu bir yazılımsal denetim kurulamayınca yetki doğrudan öğretim üyelerine bırakıldı.

Teknik disiplinlerde istatistiksel tespit yöntemleri ciddi biçimde çuvallıyor. Tıpkı yapay zeka kodlarının güvenlik testlerinde açık vermesi gibi, matematik kanıtlarında da bir çıktının insana mı yoksa algoritmaya mı ait olduğunu kesin olarak saptayan bir filtre bulunmuyor. Bu durum hocaları iki seçenekle baş başa bırakıyor: Ya her kağıdın peşinde dedektiflik yapmak ya da ölçme yöntemini kökten değiştirmek.

Kağıt, kalem ve amfilere geri dönüş

Borcherds çözümü teknolojiyi tamamen dışarıda bırakmakta buldu. İleri matematik derslerindeki tüm değerlendirmeler artık yalnızca gözetmenli, fiziksel sınıflarda ve elektronik cihazların masaya dahi koyulmadığı geleneksel yazılı sınavlarla yapılacak.

Bu adım, uzaktan eğitimle hayatımıza giren kolaylıkların bir kısmını çöpe atıyor. Ev ödevleri pratik amacıyla yine verilecek ancak bu ödevlerin dersi geçme notuna doğrudan bir etkisi olmayacak. Cihazları sınav salonundan çıkarmak, bir öğrencinin konuyu gerçekten anlayıp anlamadığını görmenin şimdilik kalan tek yolu.

Türkiye'deki üniversiteler için ne anlama geliyor?

Türkiye'deki mühendislik ve temel bilim fakültelerinde de benzer bir sınav dönüşümü kaçınılmaz görünüyor. Pandemi sonrasında yaygınlaşan çevrim içi ara sınavlar ve ev ödevleri, ChatGPT ve benzeri araçların yaygınlaşmasıyla birlikte şimdiden güvenilirliğini kaybetti.

YÖK çatısı altındaki üniversitelerde merkezi bir yapay zeka tespit aracı zorunluluğu bulunmuyor; kullanılan ticari intihal programları ise teknik metinlerde ve problem setlerinde çoğunlukla yetersiz kalıyor. Bu durum, yerli akademisyenlerin de vize ve finallerin ağırlığını artırıp ödevleri sadece tavsiye niteliğindeki çalışma sorularına dönüştürmesini hızlandıracaktır.

Otomasyona dayalı yazılımların uzaktan değerlendirme süreçlerini kurtarabileceği yanılsaması artık dağılıyor. Ödev puanlarını sıfırlayıp kağıt ve kaleme dönmek, yükseköğretimin üretken yapay zeka gerçeğiyle nihayet pragmatik bir uzlaşmaya vardığını gösteriyor.