Gartner: Şirketlerin Sadece Yüzde 3'ü Yapay Zeka Tasarruf Hedefine Ulaştı

Harcamalar Artıyor, Yatırım Getirisi İse Yerinde Sayıyor

Son iki yıldır küresel iş dünyasında yapay zekanın personel giderlerini hızla kısacağı ve operasyonları katlayarak hızlandıracağı varsayılıyordu. Gartner HR Symposium etkinliğinde sunulan yeni araştırma, bu beklentinin kurumsal bilançolara yansımadığını ortaya koydu.

Şirket yöneticilerinin yüzde 75'i yapay zeka yatırımlarından doğrudan operasyonel kazanımlar beklerken, somut finansal getiri elde edenlerin oranı son derece sınırlı kaldı. Üstelik tablo sadece yetersiz tasarrufla sınırlı değil: Kurumların yüzde 38'i şimdiden yapay zeka bütçelerini aşmış durumda.

Buna karşın geri adım atan pek yok. Gartner verilerine göre şirketlerin yüzde 85'i 2027 yılında yapay zeka bütçelerini daha da artırmayı hedefliyor. Kurumsal liderler, beklenen verim alınamasa da yarıştan kopmamak için yatırımı katlama yolunu seçiyor.

Yapay Zeka Neden Doğrudan Maliyet Düşürmüyor?

Gartner Kıdemli Direktör Analisti CV Viverito, mevcut yapay zeka araçlarından doğrudan maliyet tasarrufu beklemenin bu teknolojinin doğasını yanlış anlamaktan kaynaklandığını belirtiyor. Viverito'ya göre şirketler bu aşamada anında finansal tasarruf elde etmeyi beklememeli.

Asıl kazanım, çalışanların zamanını daha önce yapılamayan işlere yönlendirebilmekte yatıyor. Sistemler belirli iş akışlarını hızlandırarak çalışanlara ek zaman kazandırıyor; ancak yönetimlerin açığa çıkan bu iş gücünü yeni gelir modellerine dönüştürecek somut bir planı bulunmuyor.

Benzer bir dönüşüm altyapı tarafında da yaşanıyor. Büyük bulut sağlayıcıları yatırımlarını büyütürken (örneğin Google TPU çiplerini Oracle altyapısına getirmesi gibi adımlarla pazar genişliyor), kurumsal müşteriler pahalı lisans ücretlerini bilançoya yansıtamadan ödüyor.

Kamu tarafında da durum farksız değil. Kamuda tasarruf amacıyla Hollanda'nın 25 bin memuru yapay zekayla ikame etme planı gibi agresif kararlar gündeme gelse de Gartner araştırması, bu hamlelerin bilançolara doğrudan tasarruf olarak yansımasının çok zor olduğunu gösteriyor.

Türkiye'de durum ne?

Türkiye'deki kurumsal şirketler de küresel trende paralel olarak yapay zeka yazılımlarına ciddi bütçeler ayırmaya başladı. Ancak döviz bazlı lisans maliyetleri düşünüldüğünde, net bir iş planı olmadan yapılan harcamalar Türk lirası cinsinden bütçelere çok daha ağır bir yük bindiriyor.

Gartner'ın işaret ettiği gibi, yapay zekayı anında iş gücü azaltan veya maliyet düşüren sihirli bir araç olarak görmek yerine, şirket içi süreç tıkanıklıklarını çözecek ve personelin nitelikli iş üretmesini sağlayacak hedeflere odaklanmak gerekiyor. Aksi takdirde yüksek abonelik ücretleri karşılığında elde yalnızca pahalı metin araçları kalıyor.