MapQuest haritasında plaka okuyucular: 120 bin kırmızı göz

MapQuest haritayı gözetim haritasına çeviriyor

Özellik, Harita Seçenekleri menüsünde Gözetim Katmanı adıyla duruyor. Açtığınızda MapQuest, bilinen otomatik plaka okuyucuları küçük kırmızı gözler olarak işaretliyor; her ikon plakanızı kaydedebilen bir kamerayı temsil ediyor.

Firma listesi çoğu sürücünün tahmin edeceğinden uzun: Flock Safety, Motorola Solutions (Vigilant), Genetec, Axis Communications, Axon, Leonardo (ELSAG), Neology, Rekor, PlateSmart, Ubicquia ve Verkada. MapQuest bunlara "diğer dış mekân gözetim kameraları" dediği cihazları da ekliyor. Duyuru yazısı ise hiç dolambaçsız başlıyor: "Yolların Gözleri Var!"

Asıl mesele yoğunluk. Haberde aktarılan şirket verilerine göre ABD genelinde yalnızca Flock'un 120 binden fazla kamerası kurulu. Çoğu şehirde kırmızı gözler ana yollar ve otoyol bağlantıları boyunca kümeleniyor. Yani ciddi bir sapma yapmadan bu kameralardan uzak bir güzergâh bulmak çoğu zaman mümkün değil.

MapQuest bu katmanı gizlilik kalkanı olarak sunmuyor. Amaç farkındalık. Tarayıcıların nerede olduğunu görüp başka bir yolu seçebilir ya da plaka okuyucularla çevrili bir güzergâh yerine otobüse binmeye karar verebilirsiniz. Mütevazı bir vaat, ama Google Maps ya da Apple Maps'in şu an sunduğundan fazlası.

Flock kameraları neden sürekli gündemde?

Flock, plaka okuyucu ağının polisin ulaşamadığı alanları kapatarak suçu önlediğini savunuyor. Eleştirmenler ise başka olaylara işaret ediyor: sisteme erişimi olan memurların ya da kişilerin, eski partnerler dâhil, izinsiz takip yapması.

Bu endişeler varsayım değil. Kötüye kullanım haberleri birkaç kez ortaya çıktı ve her biri tepkiyi büyüttü. Flock verilerinin net bir denetim olmadan diğer devlet kurumlarıyla paylaşılması ve sistemlerin hacklenme riski de eklenince eleştiriyi anlamak kolaylaşıyor.

Flock'un CEO'su, plaka okuyucu kurulumlarının durdurulması çağrılarına kamuoyu önünde karşı çıktı ve teknolojinin ilerlemeye devam etmesi gerektiğini savundu. Bu tutum şimdi, ağın ayak izini herkesin görmesini sağlayan bir tüketici harita uygulamasıyla çarpışıyor. Şirketin tarafını Flock CEO'sunun ALPR savunması haberimizde okuyabilirsiniz.

MapQuest katmanı her kamerayı kimin işlettiğini, hangi veriyi sakladığını ya da plakaların veritabanında ne kadar kaldığını söylemiyor. Yalnızca konumu gösteriyor. Bu, bir güzergâhın hissini değiştirmeye yetiyor; ama gizlilik savunucularının asıl sorduğu soruları yanıtlamaya yetmiyor.

Özelliğin arkasındaki geri dönüş hikâyesi

MapQuest'in son dönemdeki popülerlik artışı çok farklı bir tartışmadan geldi: şirket, ABD hükümetinin bazı göl adı değişikliği talimatlarını uygulamayı reddetti. Gözetim Katmanı bu ilgi dalgasına kalıcı olması için ikinci bir sebep ekliyor.

Sosyal medyadaki tepkiler ağırlıklı olarak olumlu. Kullanıcılar özelliği Google Maps'ten ayrılmak için gerekçe olarak gösteriyor. Sık paylaşılan bir yorum bunu "Google'dan kullanıcı kazanmanın yolu bu" diye özetliyordu. Harita seçeneklerindeki tek bir anahtar için ağır bir yük, ama ruh hâline uyuyor: insanlar Google'ın yapmayacağı bir şeyi yapan navigasyon uygulamaları istiyor.

İşin pratik bir pürüzü var. Bir harita katmanı ancak verisi kadar iyi. Bir kamera kurulur, taşınır ya da kaldırılır da MapQuest'in listesi güncellenmezse kırmızı gözler eskimeye başlar. MapQuest katmanın ne sıklıkla yenilendiğini açıklamadı; bu yüzden onu garanti değil, kılavuz olarak görün.

Özellik ayrıca daha geniş takip ekonomisiyle karşılaştırma yapmayı davet ediyor. Reklam ağlarının kullanıcıları 120 bin sitede nasıl izlediğini yazmıştık; buradaki fark, MapQuest'in gizli betiklere değil fiziksel kameralara işaret etmesi. Bunun sürücüleri daha güvende mi yoksa daha tedirgin mi yaptığı ise açık soru.

Türkiye'de durum ne?

Gözetim Katmanı MapQuest'in Android ve iOS uygulamasında kullanıma açılıyor ve uygulamanın geri kalanı gibi ücretsiz; MapQuest ayrı bir abonelik duyurmadı. Ancak kamera verisi ağırlıklı olarak ABD merkezli. Flock'un 120 binden fazla kurulumunun büyük kısmı orada olduğu için Türkiye'deki kullanıcıların haritada büyük olasılıkla boş ya da çok seyrek sonuç görmesi beklenir. Türkiye'de yaygın bir Flock ağı bulunmuyor ve MapQuest'in yerel plaka okuyucu verisi ekleyip eklemeyeceği açıklanmadı.

Türkiye'de plaka tanıma sistemleri daha çok köprü, otoyol gişeleri ve şehir güvenlik kameralarında kullanılıyor; bunların konumlarını gösteren resmî ve açık bir harita yok. Dolayısıyla özellik şimdilik Türkiye'de pratik bir işe yaramıyor. Yine de bir navigasyon uygulamasının gözetim katmanı sunması, benzer talebin Türkiye'de de doğabileceğini gösteriyor.

MapQuest, adım adım yol tarifiyle hiç ilgisi olmayan bir işe yarama yolu buldu. Gözetim Katmanı tek bir plaka okuyucuyu bile durdurmayacak, ama ağı uygulamayı indiren herkese görünür kılıyor. Bu görünürlük, yolları kimin izlediğine dair daha zor sorular sormanın ilk adımı.