Proton, 300 Binden Fazla Gözetim Kamerasının Haritasını İsviçre'ye Taşıdı

İsviçre hukuku yasal ihtarlara kalkan oldu

Özel gözetim devi Flock Safety, sokaklara yerleştirdiği donanımların haritalanmasını engellemek için yasal yollara başvurduğunda devreye Proton girdi. Tom's Hardware'in haberine göre Proton, bağımsız araştırmacı Joshua Michael tarafından sızdırılan verilerle oluşturulan devasa kamera haritasını aynalayarak kendi İsviçre altyapısına aktardı.

Michael, yüz binlerce otomatik plaka tanıma kamerasının (ALPR) yerini gösteren etkileşimli haritayı yayımladıktan sonra Flock'un doğrudan ihtarname tehdidiyle karşı karşıya kalmıştı. Üstelik araştırmacının ilk sitesinde coğrafi kısıtlama bulunuyordu ve ABD dışındaki araştırmacıların siteye girmek için vekil sunucu kullanması gerekiyordu.

Proton, veri tabanını İsviçre yasalarının koruması altındaki sunucularında barındırarak Flock'un yasal manevra alanını daralttı. İsviçre'nin katı veri koruma standartları, ABD mahkemelerinden gelen standart ihtarnamelerin işletilmesini oldukça zorlaştırıyor.

Flock kamera haritası neden bu kadar tartışılıyor?

Flock'un denetimsiz biçimde yaygınlaşan kamera ağı, kitlesel takip endişelerini ciddi şekilde tırmandırdı.

Flock, plaka okuma sistemlerini yalnızca emniyet birimlerine değil, mahalle derneklerine ve sitelere de satıyor. Bu durum, merkezi olmayan ama devasa bir araç takip şebekesi yaratıyor. Proton cephesi, sokaklardaki günlük hareketlerin özel şirketler eliyle kayıt altına alındığı bir düzende, halkın bu cihazların nerede olduğunu bilmeye hakkı olduğunu savunuyor.

Sistemin suistimal edilme potansiyeli yeni değil. ABD'de kolluk kuvvetlerinin bu kameraları kişisel husumetleri için kullandığı veya hatalı plaka eşleşmeleri yüzünden masum sürücülerin durdurulduğu daha önce kayıtlara geçmişti. Benzer kitlesel veri toplama tartışmalarını daha önce teslimat robotlarının izinsiz biyometrik veri toplaması sürecinde de görmüştük.

Proton'un paylaştığı Flock kamera haritası, kullanıcıların ABD posta kodlarına göre arama yapmasına izin veriyor. Yine de bunun Kasım 2025 tarihli statik bir veri tabanı olduğunu unutmamak gerekiyor; yani son bir yılda takılan yeni kameralar haritada yer almıyor. Buna rağmen özel bir gözetim şebekesine dair yapılmış en kapsamlı kamu ifşası niteliğinde.

Türkiye'de durum ne?

Flock Safety doğrudan ABD pazarında faaliyet gösteren bir şirket; dolayısıyla haritadaki veriler yalnızca ABD sokaklarındaki plaka okuyucuları kapsıyor, Türkiye'de kurulu bir Flock cihazı bulunmuyor. Ancak Proton'un yayına aldığı harita küresel erişime açık olduğundan Türkiye'deki araştırmacılar ve güvenlik meraklıları da VPN kullanmadan sistemi doğrudan inceleyebiliyor.

Türkiye'de benzer bir otomatik plaka tanıma altyapısı Emniyet Genel Müdürlüğü'nün Plaka Tanıma Sistemi (PTS) ve Kent Güvenlik Yönetim Sistemi (KGYS) üzerinden devlet eliyle yürütülüyor. ABD'deki modelden temel fark, Türkiye'deki ana omurganın özel sitelere veya mahalle yönetimlerine değil doğrudan kamu güvenliği birimlerine bağlı çalışması.

Sokak gözetimi özel şirketlerin elinde büyürken, şeffaflık bağımsız arşiv çalışmalarına kalıyor. Proton'un İsviçre hamlesi, kitlesel takibin boyutlarını gösteren bu verilerin şirket baskısıyla internetten silinmesini engelledi.