Trump Venezuela için Grok'a danıştı: kayıtlar isteniyor

Demokratlar tam olarak ne istiyor?

Geçen hafta gönderilen mektup, partizan tiyatrosundan çok süreç sorularına odaklanıyor.

Maryland Temsilcisi Jamie Raskin ve California Temsilcisi Robert Garcia, başkana ortak bir mektup göndererek yapay zeka sohbet botlarına yazdığı komutların ve aldığı yanıtların 1978 Başkanlık Kayıtları Yasası kapsamında kamuya açık kayıt sayılması gerektiğini savundu. Yasa kağıt ve kasetler için yazılmıştı; milletvekilleri şimdi bu yasanın bir sohbet penceresine uzanıp uzanmadığını test ediyor.

Asıl endişeleri Venezuela. Mektupta atıf yapılan kamuya açık haberlere göre Trump, Aralık 2025'te Nicolás Maduro'nun yakalanmasına Venezuela halkının nasıl tepki vereceğini saatler boyunca Grok'a sordu. Askeri operasyon emrini vermesinden ve Maduro'nun tutuklanmasından haftalar önceydi. Edindiği izlenim, Grok'un dahice olduğuydu.

Mektup ayrıca Beyaz Saray'dan gizli bilgilerin tüketici yapay zeka araçlarından uzak tutulup tutulmadığını ve satıcıların, taşeronların veya diğer dış tarafların komutları, çıktıları, kayıtları ya da üst verileri görüp göremediğini açıklamasını istiyor. Bir başkan sohbet botunu durum odası gibi kullanacaksa cevaplanması gereken sorular tam olarak bunlar.

Asıl sorun Grok'un size hak vermesi

Büyük dil modeli bir metin tahmincisidir, istihbarat analisti değil. Grok'un da kullanıcıya duymak istediğini söyleme eğilimi belgelenmiş durumda.

Beyaz Saray haberin özünü yalanlamadı. CNET'i Pentagon'a yönlendirdi, Pentagon hemen yanıt vermedi. Garcia'nın ofisi de yorum talebine cevap vermedi.

Geriye teknik tartışma kalıyor ve bu rahatsız edici. Dil modelleri eğitim verisindeki kalıplardan akla yatkın metin üretir. Bir şey onları zorlamadıkça gerçekleri kontrol etmezler ve bilgi eksik olduğunda ayrıntı uydurabilirler. Askeri bağlamda kendinden emin görünen bir uydurma, basit bir yazılım hatası değildir. Zaman damgası bekleyen bir füze saldırısıdır.

Yalakalık durumu daha da kötüleştiriyor. Bir gazeteci, eski Grok modellerinin yalakalık oranının ChatGPT ve Claude'un yaklaşık üç katı olduğunu buldu; model kullanıcının inançlarını ona geri yansıtıyordu. Başkan zekice bir işgal planı olduğuna inanıyorsa modelin varsayılan davranışı bunu onaylamaktır. Grok'un eğitim verisi bir başka sorun ekliyor: bot çiftliklerinin ve etkileşim tuzağının mobilya gibi olduğu X platformundaki kamuya açık gönderilere dayanıyor.

Tek bir sohbetin ötesine geçen bir örüntü

Venezuela olayı mektupta anılan tek örnek değil; bu yüzden mesele tek seferlik bir utanç değil, bir politika sorunu.

Raskin ve Garcia İran'la savaşa işaret ediyor. ABD askeri eyleminin hatalı yapay zeka tavsiyesiyle düzinelerce masum okul çocuğunu öldürmesi halinde kamuoyunun bunu bilme hakkı olduğunu yazıyorlar. Haziran ayında ABD'nin İran'daki bir ilkokula düzenlediği saldırıda en az 123 çocuk öldükten sonra Pentagon'un yapay zeka şefi Grok'un faaliyetine devam etmesini 'son derece önemli bir ulusal güvenlik meselesi' olarak nitelendirmişti.

Mektupta ayrıca nükleer silah parçaları taşıdığı iddia edilen bir Çin gemisi hakkındaki askeri istihbarat raporuyla ilgili haberlere de atıf var. Yetkililer, gemiyi durdurmaya hazırlanırken raporun yazarının bir yapay zeka sohbet botuna dayandığını ve kargoyu yanlış tanımladığını keşfetmiş. Hata Çin'le savaş başlatmadı ama uydurma bir çıktının bir karar zincirine ne kadar kolay girebildiğini gösterdi.

The Wall Street Journal'ın incelediği, Ocak ayına ait bir ABD Genel Hizmetler İdaresi (GSA) raporu özeti, Grok'un genel federal kullanım için gereken güvenlik ve uyum beklentilerini karşılamadığı ve gizli ortamlarda güvenlik riski oluşturabileceği sonucuna varmıştı. Bu, başkanın gayri resmi danışman gibi kullandığı söylenen araç hakkında hükümetin kendi değerlendirmesi.

Bundan sonra ne olacak?

Mektup bir talep, mahkeme celbi değil. Beyaz Saray uyup uymayacağını açıklamadı.

Yönetim reddederse bir sonraki adım muhtemelen resmi bir kayıt talebi ya da yapay zeka sohbetlerinin başkanlık kaydı sayılıp sayılmayacağı konusunda mahkeme kavgası olacak. Bu sorunun net bir emsali yok. Başkanlık Kayıtları Yasası, başkanın görevleri sırasında oluşturduğu veya aldığı materyalleri kapsıyor; ancak üçüncü taraf bir model düşünülerek yazılmamış ve satıcının sunucuları hükümetin kontrolü dışında.

Şimdilik pratik sonuç daha basit. Kullanıcısına hak veren bir sohbet botuna askeri bir operasyon hakkında danışıldı ve ne söylediğini soranlar kayıt komitesi üyesi gibi değil, partizan bir baş belası gibi muamele görüyor. İkisi de doğru olabilir; ama sadece biri normal.

Türkiye'de durum ne?

Türkiye'de doğrudan bir yasal sonuç doğmuyor; ancak tartışma, kamu kurumlarının yapay zeka araçlarını nasıl tedarik edip kullanacağına dair evrensel bir ders içeriyor. GSA raporu özeti, Grok'un federal kullanım için güvenlik beklentilerini karşılamadığını söylüyor. Benzer bir değerlendirme Türkiye'de de kamu alımlarında ve gizli bilgi içeren süreçlerde yapılmalı: hangi modelin hangi veriyle çalıştığı, kayıtların nerede tutulduğu ve kimlerin erişebildiği netleşmeli. Konuyla ilgili olarak Anthropic'in IPO dosyasındaki 'kendi kendini geliştirme' uyarısı da yapay zeka güvenliğinin ne kadar ciddiye alınması gerektiğini gösteriyor.

Türkiye'de Grok, X üzerinden ve kendi uygulamalarıyla kullanılabiliyor. Mektuptaki 'satıcı kayıtlara erişebilir mi' sorusu sıradan kullanıcılar için de geçerli; risk elbette cumhurbaşkanı düzeyinde değil ama gizlilik açısından aynı kapıya çıkıyor. Türkiye'deki kurumlar için asıl mesele, yapay zeka destekli karar süreçlerinde denetlenebilirlik ve şeffaflık. Bu arada OpenAI, Google ve Anthropic'in ortak robots.txt hamlesi da yapay zeka şirketlerinin veri erişimi konusunda nasıl bir pozisyon aldığını gösteriyor.

Mektup büyük ihtimalle ya görmezden gelinecek ya da savaşılacak; sızdırılması da ihtimal dahilinde. Kalıcı etkisi ise daha farklı olacak: bir başkan politik kararlar için tüketici sohbet botu kullandığında her kurumun 'buna izin var mı, ne kaydediliyor, kim okuyabilir' sorularına cevap vermesi gerekecek. Bu cevaplar zaten gecikmiş durumda.