Google'dan okullara: Search'ü istiyorsanız yapay zekâyı da alacaksınız

Olmayan düğme: yapay zekâyı kapat, Search'ü kaybet

Google'ın yeni yönetici kontrolleri kâğıt üzerinde cömert görünüyor: okul yöneticileri öğrencilerin Gemini, Gemini Notebook, Classroom'daki Gemini ve hatta Google Search'e erişimini tek tek açıp kapatabiliyor. Sorun, yapay zekâyı kapattıklarında ne olduğunda başlıyor.

Google, 'Öğrenme için sorumlu yapay zekâ tasarlamak' başlıklı blog yazısında güncellemeyi, okul liderlerine 'yapay zekâ ürünlerini sınıflarında istedikleri gibi kullanma kontrolü ve güveni' vermek olarak çerçeveledi. Ancak kontroller birbirinden bağımsız değil. Google'ın eğitimden sorumlu başkan yardımcısı Chris Phillips'e göre 'Search ve yapay zekâ derinden entegre' — yani artık yalnızca Search'ü kullanma seçeneği yok.

Bu entegrasyon, Google'ın haziranda I/O etkinliğinde 'Google Search artık AI Search' açıklamasını yapmasıyla resmiyet kazandı. Okullar açısından pratik sonuç bir ültimatom: ya öğrenci hesaplarında AI Overviews ve AI Mode'u kabul edeceksiniz ya da öğrencilerin, öğretmenlerin ve kütüphanecilerin yirmi yıldır kullandığı arama motorunu kaybedeceksiniz.

Google, okul hesaplarındaki yapay zekâ özelliklerinin öğrencilere ödevlerinin cevabını doğrudan vermeyecek şekilde ayarlanacağını söylüyor. Ama asıl haber bu ikili seçimin kendisi ve okullar sınıfta yapay zekâ için kendi kurallarını yazmaya çalışırken geliyor.

Eleştirmenler tekel hamlesi görüyor

Tepki hızlı ve bir eğitim politikası duyurusu için alışılmadık derecede sert oldu.

Bazı şehir okullarında yapay zekâ kullanımını zaten kısıtlayan New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani, X'te 'Google, tekel gücünü kullanarak yapay zekâyı devlet okullarımıza zorla sokmaya çalışıyor' diye yazdı. Yeni düzenlemede bu okullar fiilen Google Search'ten kopmuş olacak.

Eski Federal Ticaret Komisyonu (FTC) başkanı Lina Khan ise antitrust argümanını daha doğrudan dile getirdi: Google'ın arama üzerindeki kontrolü, 'düzenlenmemiş bir tekelin temel bir hizmeti kontrol etmesine izin vermenin tehlikesini' gösteriyor. Senatör Bernie Sanders da konuya dahil oldu ve zaten birden fazla antitrust davasıyla uğraşan şirket üzerindeki baskıyı sürdürdü.

Egemen bir ürünü daha yeni bir ürünle paketlemek, düzenleyicilerin geçmişte yakından incelediği bir davranış — Microsoft ve Internet Explorer örneğini hatırlayın. Buradaki fark, 'yeni' ürünün, yani üretken yapay zekânın, eskisinin yanında satılmak yerine onun içine katılması. Bu da Search ile yapay zekâ arasındaki çizgiyi hem çizmeyi hem de itiraz etmeyi zorlaştırıyor.

Okullar tam olarak neyi kontrol edebiliyor?

Yöneticiler güçsüz değil — sadece Search'ü yapay zekâsız kullanamıyorlar.

Google, yapay zekâ katmanı içinde ince ayarlı anahtarlar sunuyor: Gemini erişimi, Gemini Notebook, Classroom'daki Gemini ve okul hesaplarında AI Mode ile AI Overviews'un nasıl görüneceği. Şirketin belirtilen amacı, liderlerin yapay zekâ ürünlerinin sınıflarında nasıl kullanılacağına karar vermesini sağlamak.

Yapay zekâ isteyen ama kopya çekme veya veri gizliliği endişesi taşıyan okul bölgeleri için bu kontroller önemli. Ancak yapay zekânın öğrencileri için henüz uygun olmadığına karar vermiş bölgeler — birkaç şehir ve eyaletin aldığı pozisyon — için Google'ın sunduğu tek kaldıraç, aramayı da kapatan kaldıraç.

Bu da okulları tanıdık bir tedarikçiye bağımlılık denklemiyle karşı karşıya bırakıyor; tek fark, riskin bir yazılım yenilemesinden daha büyük olması. Arama, öğrencilerin araştırma yaptığı, öğretmenlerin materyal bulduğu ve birçok okul BT sisteminin kimlik doğrulama için kullandığı araç. Çoğu bölge için onu söküp atmak gerçekçi bir seçenek değil. Bu arada Google'ın arama sonuçlarını yapay zekâyla doldurması yalnızca eğitimle sınırlı değil; şirketin yayıncıların içeriğini AI botlarına kapatmasına izin veren robots.txt hamlesi de aynı tartışmanın parçası.

Türkiye'de durum ne?

Google'ın bu politikası, okullar tarafından yönetilen Google hesapları için geçerli. Türkiye'de Google Workspace for Education kullanan özel okullar ve üniversiteler de aynı hesaplarla bu değişiklikten etkilenecek. Ancak Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı devlet okullarının büyük bölümü Google altyapısını birincil sistem olarak kullanmadığı için günlük etki sınırlı kalabilir.

Yine de karar, Türkiye'de eğitimde yapay zekâ kullanımına dair tartışmaların arttığı bir döneme denk geliyor. Google'ın yapay zekâ araçları için ayrı bir fiyatlandırma açıklanmadı; Search ve yapay zekâ paketinin bölgeye göre farklılık gösterip göstermeyeceği de henüz bilinmiyor. Türkiye'deki okullar için henüz resmi bir açıklama yapılmadı.

Şimdilik Google Search'ü elinde tutmak isteyen okullar, hazır olsunlar ya da olmasınlar sınıflarında bir ölçüde yapay zekâyı kabul etmek zorunda. Asıl soru, düzenleyicilerin bunu bir ürün kararı olarak mı yoksa bir sorun olarak mı göreceği — ve Google'ın antitrust takvimi zaten dolu.