Veri merkezi parası kesilince olağanüstü hal ilan ettiler

Gelmeyen bütçeyi kurtarmak için olağanüstü hal kararı

Belediyeler olağanüstü hal yetkilerini genellikle sel, orman yangını veya ani bütçe krizlerinde devreye sokar. Umatilla yönetiminin gerekçesi ise tamamen bürokratik bir engele dayanıyor: Eyalet kararıyla henüz kasaya girmemiş teknoloji sermayesinin önünün kesilmesi.

Kararın arkasında Oregon Valisi Tina Kotek'in çevre düzenleyicilerine verdiği talimat yatıyor. Kotek, veri merkezlerine verilen kirlilik izinlerinin Temmuz 2027'ye kadar dondurulmasını istedi. Umatilla ise uzun vadeli planlarını bu tesislerden gelecek yaklaşık 6 milyon dolarlık vergi ve harç gelirine göre yapmıştı.

Kentin günlük operasyonlarında şu an için bir aksama yok, hatta nakit rezervleri rekor seviyede. Ancak belediye, yeni bir emniyet binası inşa etmeyi ve milyonlarca dolarlık su şebekesi yenilemesini bu beklenen kaynakla finanse etmeyi tasarlamıştı. Şehir yöneticisi Dave Stockdale, inşaatların durması durumunda tüm bu planların çökeceğini söylüyor.

5 milyar dolarlık özel sermaye beklemede kaldı

Columbia Nehri kıyısında yer alan Umatilla, veri merkezleri için uzun süredir cazip bir durak. Şehirde faal dört tesis bulunuyor; biri inşaat halinde, iki tanesi ise onay bekliyor. Bölgede en dikkat çeken aktörlerin başında ise enerji ihtiyacını karşılamak için Amazon veri merkezleri için nükleer reaktör projesi gibi sıradışı hamlelere başvuran teknoloji devleri geliyor.

Yetkililer, izinlerin dondurulmasıyla bölgeye girmesi planlanan yaklaşık 5 milyar dolarlık özel yatırımın tehlikeye girdiğini hesaplıyor. Konu sadece sunucu raflarından ibaret değil; en az bin geçici inşaat işçisi ve yüzlerce daimi teknisyen kadrosu da bu süreçten doğrudan etkilenecek. Eyalet onayının en erken iki yıl sonra çıkacak olması, geliştiricilerin yatırımı tamamen başka bölgelere kaydırma ihtimalini güçlendiriyor.

Sunucuların kaynak tüketimi eyaletleri zorluyor

Oregon'un frene basması tesadüf değil. Yapay zekâ ve bulut altyapısının elektrik ve su şebekelerine getirdiği yük, yerel yönetimlerle eyaletleri giderek daha sık karşı karşıya getiriyor. Nitekim eyalet yönetimi bu yılın başlarında Salem'deki 32 dönümlük kamu arazisinin veri merkezi için satışını durdurmuş, Hillsboro kenti de inşaatlara dört aylık geçici moratoryum getirmişti.

Stockdale, valiliğin bu ani müdahalesinin tam anlamıyla 'insan eliyle yaratılmış bir mali felaket' olduğunu savunuyor. Alınan 90 günlük olağanüstü hal kararı boyunca şehir yönetimi kapsamlı bir ekonomik etki raporu hazırlayacak ve bu verilerle valilik üzerinde baskı kurarak yasağın kaldırılmasını talep edecek.

Türkiye'de durum ne?

Küresel bulut devlerinin devasa kampüsleri için yaşanan bu altyapı çatışmaları, veri merkezi pazarını büyütmeye çalışan Türkiye için de önemli bir gösterge niteliğinde. Türkiye'de regülasyonlar veri egemenliğini ve yerel barındırmayı teşvik ederken, Umatilla'da olduğu gibi yerel şebekelerin yüksek enerji ve soğutma suyu talebini karşılayabilmesi kritik bir eşik oluşturuyor.

Yatırım çekmek isteyen belediyelerin henüz inşa edilmemiş tesislerin gelecekteki vergilerine bel bağlaması, benzer altyapı tıkanıklıklarında kamu bütçelerinin ne kadar kırılgan hale gelebileceğini gösteriyor.