Amazon Veri Merkezleri İçin 12 Nükleer Reaktöre Ortak Oldu

Kömür santrali arazisinde modüler nükleer dönem

Bulut devleri temiz ve kesintisiz elektrik bulabilmek için santral avına çıkmış durumda ve Amazon rotayı doğrudan gelişmiş fisyon teknolojisine kırdı. İmzalanan yeni protokole göre Amazon, Indiana eyaletinin Sullivan County bölgesinde atıl duran eski Breed kömür santrali arazisine inşa edilecek 12 reaktörlük tesisten elektrik satın alacak.

Projenin omurgasını X-energy şirketinin Xe-100 tasarımı oluşturuyor. Ünite başına 80 megavat güç üreten bu küçük modüler reaktörler (SMR), klasik su soğutma yerine helyum gazı kullanıyor ve çekirdek erimesine karşı son derece dayanıklı seramik kaplamalı TRISO yakıtıyla çalışıyor.

On iki ünitenin eş zamanlı çalışmasıyla tesis toplamda yaklaşık 960 megavat kurulu güce ulaşacak. ABD şebekesi hayalet yapay zekâ veri merkezlerine kapıyı kapatırken üretilen bu devasa enerji, hem Amazon'un sunucu çiftliklerine gidecek hem de yerel iletim hatlarını besleyecek.

X-energy Xe-100 Indiana projesi: Güç ve teknik detaylar

Amazon nükleer enerji yatırımlarına neden erken giriyor?

Büyük teknoloji şirketleri kesintisiz enerji garantisi istiyor; reaktör üreticileri ise yüksek başlangıç maliyetlerini karşılayacak zengin bir müşteri arıyor.

Yeni nesil nükleer reaktörler geliştirmek astronomik bir finansal risk barındırıyor. Amazon şimdiden alım garantisi vererek özel fonların önünü açıyor ve uzun ruhsat süreçlerinin başlatılması için gerekli finansal güvenceyi sağlıyor.

Bu ortaklığın temeli aslında 2024 yılında, Amazon'un X-energy şirketine sağlanan 700 milyon dolarlık yatırım turuna liderlik etmesiyle atılmıştı. O kaynak hem reaktör tasarımı ruhsatlandırma sürecine hem de Tennessee'deki yakıt üretim tesisine aktarılmıştı. Şirket, 2039 yılına kadar ABD genelinde 5 gigavattan fazla nükleer kapasitenin devreye girmesine aracılık etmek istiyor.

En büyük engel yine regülasyonlar

Mühendislik planları kâğıt üzerinde kusursuz görünse de onay süreçleri tamamen farklı bir gerçekliğe işaret ediyor. Bugün ABD'de ticari elektrik şebekesine bağlı tek bir küçük modüler reaktör dahi faaliyette değil.

X-energy, kimya devi Dow ile Teksas'ta dört reaktörlük bir sanayi tesisi için inşaat izni kovalamaya devam ediyor; fakat bu süreç Indiana'daki onayları otomatik olarak hızlandırmıyor. Nükleer Düzenleme Komisyonu'nun (NRC) yeni tasarımları ve saha planlarını onaylaması çoğunlukla yıllar sürüyor.

Şirket temsilcileri Indiana'daki santralin 2030'lu yılların ortasında devreye gireceğini öngörüyor. Yine de sahadaki zemin etütleri ve yerel lisanslama süreçlerinin hızı düşünüldüğünde bu tarih oldukça temkinli okunmalı.

Türkiye'de durum ne?

Indiana'daki küçük modüler reaktör projesi tamamen ABD iç şebekesini ve Amazon'un oradaki veri merkezlerini hedefliyor; kısa vadede Türkiye bulut altyapısına doğrudan bir etkisi bulunmuyor. Benzer elektrik alım anlaşmalarının Türkiye'de faaliyet gösteren veri merkezleri veya yerel operatörler nezdinde uygulanması da şimdilik mümkün görünmüyor.

Türkiye'de Akkuyu Nükleer Güç Santrali gibi büyük ölçekli geleneksel projeler sürerken, küçük modüler reaktörler (SMR) üzerine resmi düzeyde ilgi bulunsa da henüz ticari işletmeye geçmiş veya teknoloji şirketleriyle yapılmış benzer bir enerji tedarik sözleşmesi bulunmuyor.

Veri merkezlerinin geleceğini artık işlemciler değil, onları besleyecek kesintisiz elektrik hatları belirliyor. Amazon'un Indiana hamlesi, bulut devlerinin on yıl sonra devreye girecek enerjiyi garanti altına almak adına şimdiden reaktör geliştiricilerinin kasasını doldurmaya razı olduğunu gösteriyor.