ChatGPT kayıtları mahkemede delil oldu: Yasal koruma sıfır

Dijital günah çıkarma hücresi illüzyonu

Kullanıcılar büyük dil modellerini kişisel bir günlük gibi görse de mahkemeler bunları sıradan şirket sunucu kayıtları olarak kabul ediyor.

Milyonlarca insan en mahrem hukuki açmazlarını, sağlık kaygılarını ve iş yeri krizlerini her gün doğrudan bir sohbet kutusuna yazıyor. Karşınızdaki yazılımın empati kurar gibi yanıt vermesi arayüzü samimi kılabilir; ancak hukuki gerçek son derece çıplak: Bir yapay zeka sizin avukatınız, psikoloğunuz ya da doktorunuz değildir.

US v. Heppner davasında Yargıç Jed Rakoff, Anthropic'in Claude modeline girilen komutların avukat-müvekkil gizliliği kapsamına girdiği yönündeki savunmayı tamamen reddetti. Gerekçe basitti: Bir yazılım kullanıcısı ile ticari bir platform arasında avukat-müvekkil ilişkisi kurulamaz. Klavyeden çıkıp ticari bir bulut altyapısına ulaşan hiçbir veri geleneksel mesleki gizlilik zırhından yararlanamaz.

Kullanıcı algısı ile yasal riskler arasındaki bu uçurum şaşırtıcı boyutlarda. DuckDuckGo tarafından yapılan bir araştırmaya göre, kullanıcıların yüzde 75'i yapay zekayla yaptıkları yazışmaların adli makamlarca mahkeme celbiyle istenebileceğini bilmiyor. Bu tablo, arama motorlarının ilk yıllarında arama geçmişini gizli bir kasa sanan ancak sonra bu kayıtların iddianamelere girdiğini gören dönemi fazlasıyla andırıyor.

Silinen komutlar bile mahkeme celbiyle geri dönebiliyor

Sohbet geçmişini sil butonuna basmanın veriyi yok ettiği yanılgısı da kısa süre önce çöktü. New York Times'ın telif hakkı davasında federal yargıç, OpenAI'a kullanıcıların sildiği 20 milyondan fazla ChatGPT sohbet kaydını mahkemeye teslim etmesi talimatını verdi.

The Washington Post'un araştırması, sohbet robotu kayıtlarının resmen delil olarak sunulduğu en az bir düzine aktif dava tespit etti. Ceza davaları ya da ticari ihtilaflarda mahkeme celbi yapay zeka şirketine ulaştığında, şirketin veri saklama politikaları ve sunucu yedekleri arayüzdeki silme düğmesini geçersiz kılabiliyor.

İş süreçlerini hızlandırmak için Anthropic Claude Duet gibi otonom ajanları iş akışlarına dahil eden kurumsal çalışanlar için risk daha da büyük. Bir çalışan şirketin gizli ticari anlaşmazlıklarını veya yasal savunma taslaklarını standart bir tüketici modeline girdiğinde, o kayıtlar hiçbir delil muafiyeti olmadan sunucularda saklanmaya devam ediyor.

Yasal boşluk riskleri büyütüyor

Yapay zeka komutlarının hukuki açıdan korumasız kalmasının en büyük nedeni, bu alana özel yasaların henüz çıkmamış olması. İngiltere ve Avrupa genelinde yapay zeka şirketlerinin sohbet kayıtlarını teslim etme taleplerine nasıl yanıt vermesi gerektiğini netleştiren özel bir yasal çerçeve bulunmuyor.

Bunun yerine komutlar, bulut depolama sağlayıcılarını ve arama motorlarını bağlayan genel üçüncü taraf kurallarına tabi tutuluyor. Yetkili bir mahkeme celbi çıktığında şirketler bu kayıtları teslim etmek zorunda kalıyor. Yasalar algoritmik etkileşimler için yepyeni bir dijital gizlilik zırhı tanımlamadığı sürece, yapay zekaya yazdığınız her satır potansiyel bir mahkeme delili niteliği taşıyor.

Türkiye'de durum ne?

Türkiye'deki kullanıcılar için de durum farklı değil. Türk Ceza Muhakemesi Kanunu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu uyarınca savcılıklar ve mahkemeler, somut delil tespiti için yurt dışı merkezli teknoloji firmalarından istinabe yoluyla veya yerel temsilciliklerden veri talep edebiliyor. ChatGPT veya Claude gibi platformlara girilen metinler, Avukatlık Kanunu kapsamındaki mesleki sır saklama yükümlülüğünün tamamen dışında kalıyor.

Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) kullanıcılara verilerinin silinmesini talep etme hakkı tanısa da, yargı organlarının yürüttüğü soruşturma ve kovuşturmalar bu korumanın doğrudan istisnası kabul ediliyor. Yani Türkiye'deki bir davada yapay zekaya yazılan şahsi itiraflar veya ticari sırların delil olarak dosyaya girmesinin önünde yasal bir engel bulunmuyor.

Yapay zeka platformlarını dijital sırdaş gibi görmek arkada hiçbir yasal koruması olmayan bir kanıt zinciri bırakıyor. Hukuk kuralları bu arayüzleri kapsayacak şekilde yenilenene kadar, yazdığınız her komutun bir gün bir yargıcın masasına gelebileceğini varsaymak en güvenli yol.