Çin'de 3,2 Pb/s fiber rekoru: Saniyede 20 bin 4K film

3,2 Pb/s fiber rekoru ne anlama geliyor?

Rakam gerçek, ama küçük yazıyı okuyun: bu kontrollü bir testteki tek bir bağlantı, evinize gelecek bir internet paketi değil.

3,2 Pb/s, tek bir cam lifinden saniyede 3.200 terabit veri geçmesi demek. Hubei eyalet yönetiminin açıklaması bunu aynı anda 3,2 milyon hanenin ayrı ayrı 1 Gbps bağlantı çekmesine benzetiyor. Akılda canlandırmak için iyi bir benzetme; ama modeminize gelecek hızın vaadi değil.

Çalışma, Ulusal Optik Haberleşme Teknolojisi Kilit Laboratuvarı, China Information and Communication Technologies Group, Pengcheng Laboratuvarı ve Fiberhome Fujikura Fiber Optic Technology tarafından yürütüldü. Ekip, ağ mühendislerinin yıllardır peşinde olduğu iki tekniği birleştirdi: fiberi her biri kendi akışını taşıyan 24 ayrı çekirdeğe bölen uzamsal bölmeli çoğullama ve trafiği yalnızca geleneksel C bandı yerine S, C ve L olmak üzere üç dalga boyu bandına yayan S+C+L iletimi.

Tek tek bakıldığında iki fikir de yeni değil. Zor olan, ikisini aynı anda ve yüksek hızda, kanallar birbirini boğmadan çalıştırmak.

'Ticari gerekliliklere uygun donanım' ifadesi neden önemli?

Fiber hız rekorlarının çoğu, bir laboratuvar tezgâhından asla çıkmayacak ekipmanla kırılır. Bu ekip, mimarisinin ticari gereklilikleri karşıladığını ve sistemin gerçek zamanlı olarak kesintisiz çalıştığını söylüyor. Bu da onu tek seferlik sinyal işleme numaralarına dayanan gösterilerden ayırıyor.

Bu önemli, çünkü gerçek ağlarda darboğaz nadiren fiberin kendisidir. Yükselteçler, alıcı-vericiler, bit başına maliyet ve bir operatörün kanalı kazıp yenileme isteği belirleyicidir. Sahada kullanılabilecek parçaları varsayan bir rekor, bunu yapmayan bir rekordan ürüne daha yakındır.

Yakın olmak, yakında olmak demek değil. Ortada ne devreye alma takvimi var ne fiyat ne de bağlantının aylarca gerçek trafik altında nasıl davrandığına dair bağımsız bir değerlendirme. Komşu çekirdekler arasındaki girişim ve üç bant arasındaki uyumsuzluklar ekibin yönetmesi gereken sorunlardı; bir testte yönetmek, canlı bir ulusal omurgada yönetmekle aynı şey değil.

5,29 Pb/s sorunu

Yeni rekor, 24 çekirdekli fiberde şimdiye kadar bildirilen en hızlı sonuç değil.

Benzer çok çekirdekli fiberlerde laboratuvar denemeleri 5,29 Pb/s'ye ulaştı; bu, yeni sonuçtan iki petabitten fazla yüksek. Ancak bu denemeler genellikle özel sinyal işleme ve büyük ölçekte devreye alınması pratik olmayan ekipmana dayanıyor.

Yani iddia 'şimdiye kadarki en hızlı fiber' değil. İddia, 'ticari standartlara uygun donanımda en hızlı gerçek zamanlı iletim'. Bu daha dar bir unvan, ama basın bültenlerinden çok ağlarla ilgilenenler için daha kullanışlı.

Petabit fiberden kim kazançlı çıkacak?

Evdeki geniş bant değil, en azından yakın vadede. Kısa vadeli müşteriler veri merkezi bağlantıları, deniz altı hatları ve tek bir fiberin döşenmesinin pahalı, kapasitenin değerli olduğu şehirler arası uzun mesafeli hatlar.

Bu, donanım dünyasının geri kalanını da iten aynı baskı. Yapay zekâ kümeleri bellek bant genişliğine aç kalıyor ve veri merkezi RAM talebi tüketici fiyatlarını yeniden şekillendiriyor. Daha az yerde daha fazla hesaplama, daha az güzergâhta daha fazla trafik demek.

Çok çekirdekli fiber makul bir maliyetle eklenebilir, yükseltilebilir ve bakımı yapılabilirse, operatörlere yeni hendek kazmadan kapasite kazandırır. Asıl ödül bu. Maliyeti ise henüz kimse göstermedi.

Türkiye'de durum ne?

Türkiye'deki geniş bant kullanıcıları için yakın vadede değişen bir şey yok. Hiçbir operatör bu sistemle deneme yaptığını açıklamadı ve 3,2 Pb/s rakamı bir erişim ağını değil, tek bir bağlantıyı tanımlıyor.

Gerçekçi olmak gerekirse çok çekirdekli fiber, evlere ulaşmadan önce uzun mesafeli ticari hatlarda ve veri merkezi bağlantılarında kullanılır. Bu takvim de araştırmacıların kamuya açık şekilde ele almadığı standart çalışmalarına, ekleme maliyetlerine ve yükselteç tedarikine bağlı. Türkiye'deki operatörler için bu, bugünkü yatırım planlarını değiştirecek bir gelişme değil; ama uzun vadeli omurga kapasitesi hesaplarında izlenmesi gereken bir başlık.

Rekor gerçek bir adım ve ekip, sahaya yönelik parçalarla canlı çalıştırdığı için takdiri hak ediyor. Ama fiber rekorları, sonunda değiştirdikleri ağlardan hep daha büyük görünmeye meyilli. Sıradaki önemli rakam petabit değil, bit başına maliyet olacak.