Apollo ekonomisti: Yapay zeka çoğu şirkete sıfır finansal getiri sağladı

S&P 493 tablosu farklı bir hikaye anlatıyor

Apollo Global Management'ın baş ekonomisti Torsten Slok, analizini S&P 493 olarak adlandırdığı gruba odakladı: S&P 500'den Alphabet, Amazon, Apple, Meta, Microsoft, Nvidia ve Tesla çıkarılınca kalan 493 şirket.

Bu 493 şirkette kâr marjları ve çalışan başına gelir yatay seyrediyor. Slok'un TechCrunch'ın aktardığı notuna göre yapay zekaya yapılan devasa yatırımlara ve etraftaki yoğun heyecana rağmen teknoloji dışındaki ABD şirketlerinde teknoloji "sıfır finansal getiri" üretti.

Bu bulgu, yapay zekanın iş dünyasını çoktan dönüştürdüğü yönündeki yaygın anlatıyla çelişiyor. Teknoloji devleri yapay zeka kaynaklı gelir ve verimlilik artışı açıklarken, şirketlerin geri kalanının harcamalarının karşılığında elinde pek bir şey yok.

Slok'un notu, yapay zeka harcamalarının nereye aktığına dair tartışmanın tam ortasına düşüyor. Geçtiğimiz haftalarda OpenAI'ın Nvidia'ya rakip olarak Google TPU'su satın alacağı haberleri de bu yarışın maliyet tarafını gösteriyordu: altyapıya akan para büyük, ama getirisi şimdilik sadece birkaç bilançoda görünüyor.

Yapay zeka neden kâra dönüşmüyor?

Slok, teknoloji dışı şirketlerin sadece geriden geldiği fikrine pek sıcak bakmıyor. Ona göre şirketlerin "giderek ucuzlayan zekayı daha yüksek gelir artışına ve daha yüksek kâr marjına" çevirmesi kolay olmayacak.

Gerekçesi net: "Yapay zeka harika bir hesap makinesi olabilir ama iş dünyasında zeka çoğunlukla muhakemedir." Slok'a göre yapay zeka hesap verebilirliği, güveni, kültürü, yazılı olmayan kuralları, etik ödünleşmeleri ve adaleti anlamıyor. Oysa itibar riskini ve dolayısıyla gelir artışıyla kâr marjını belirleyen tam da bunlar.

Bu görüş, yapay zekanın henüz kayda değer bir verimlilik artışı sağlamadığını bulan son araştırmalarla örtüşüyor. Yatırımlar hız kesmeden artarken yapay zekanın vaadiyle ölçülebilir etkisi arasındaki makas da açılıyor.

Aynı tartışmanın bir başka yüzü de iş gücünde yaşanıyor: Anthropic'in kod mülakatını kaldırması gibi kararlar, yapay zekanın bazı işleri devraldığını gösteriyor ama bunun şirket kârına ne zaman yansıyacağı hâlâ belirsiz.

Büyük resim: abartı ile somut rakamlar arasındaki fark

Slok'un analizi, yapay zeka patlamasının dengeli dağılmadığına dair son işaret.

Teknoloji şirketleri yapay zeka altyapısına milyarlarca dolar akıtıyor ve karşılığını görüyor; ama ekonominin geneli aynı çizgide değil. Slok haklıysa verimlilik devrimi şimdilik bir avuç şirketle sınırlı kalabilir.

Tartışma yatırımcılar ve yöneticiler için önemli. Yapay zeka harcamaları arttıkça somut sonuç gösterme baskısı da artacak. Bugünkü veriler, çoğu şirket için getirinin hâlâ uzakta olduğunu söylüyor.

Türkiye'de durum ne?

Slok'un analizi Türkiye'deki şirketler için de tanıdık bir tabloyu tarif ediyor. Türkiye'de yapay zeka yatırımları daha çok müşteri hizmetleri, pazarlama ve raporlama gibi otomasyona açık alanlarda yoğunlaşıyor; muhakeme ve itibar riski gerektiren kararlarda kullanım hâlâ sınırlı. Bu da kâr marjına yansıyan verimlilik artışını geciktiriyor.

Yatırımcı ve yöneticilere pratik mesaj şu: yapay zeka bütçesini büyütmeden önce hangi işlerin gerçekten muhakeme gerektirdiğini ayırın. Tedarikçilerin vaat ettiği verimlilik artışının somut rakamlarla doğrulanması, Türkiye gibi yüksek faiz ve maliyet baskısı altındaki bir ekonomide daha da kritik.

Slok'un analizi, yapay zekanın herkes için anında kâr motoru olduğu fikrine soğuk duş etkisi yapıyor. Teknoloji devleri kazanırken şirketlerin geri kalanı hâlâ bekliyor. Yapay zeka yatırımıyla somut getiri arasındaki fark, önümüzdeki çeyreklerde izlenmesi gereken bir hikaye.