Fransa'nın gigabayt vergisi 5 gün yaşadı: 11-10 geçti, 458-0 düştü

Gigabayt başına 0,055 euroluk vergi nasıl geçti, nasıl buharlaştı?

Sosyalist milletvekili Laurent Lhardit'in sunduğu değişiklik, içerik sağlayıcılarının Fransız internet sağlayıcılarının müşterilerine ulaştırdığı her gigabayt için 0,055 euro (yaklaşık 0,06 dolar) ödemesini öngörüyordu.

30 Ekim Cuma sabahı saat 09.00 oturumunun açılışında kabul edildi. Meclis'in 577 üyesinden yalnızca 35'i salondaydı: 11 kabul, 10 ret, 14 çekimser. Resmi oturum tutanağına göre hükümet ve Finans Komisyonu genel raportörü Philippe Juvin de vergiye karşıydı.

Mekanizma metnin kendisinde yazıyordu: İnternet sağlayıcıları, müşterilerine akan veriyi sayacak ve bunu veriyi gönderene yazacaktı. Denetim telekom düzenleyicisi Arcep ile Fransa vergi idaresinde olacak, gönderenler şirket adı ve IANA kayıt numarasıyla tanımlanacaktı. Verinin içeriğine dair kayıt istenemeyecekti.

Sonra bütçe devreye girdi. Gelir bölümü oylaması 3 Kasım Salı günü yapılacaktı, ancak pazartesi gece yarısı hâlâ 758 değişiklik incelenmemiş olduğu için çarşamba akşamına kaydı. Oylama 458'e karşı 0 ile sonuçlandı ve üç haftalık tartışmada kabul edilen her değişiklik, gigabayt vergisi dahil, silindi.

Senato'ya şimdi hükümetin orijinal tasarısı gidiyor; vergi bu metinde hiç yoktu. Geri dönmesi için bir senatörün değişikliği yeniden sunması ve merkez sağdaki Les Républicains'in kontrolündeki Senato'nun desteklemesi gerekiyor. Next dergisi bu ihtimali zayıf görüyor.

İtirazlar yalnızca platformlardan gelmedi

En yüksek sesli itirazlar, verginin hedef aldığı Amerikan devlerinden değil, ödemek zorunda kalacak Fransız teknoloji şirketlerinden geldi.

VLC'nin arkasındaki kâr amacı gütmeyen VideoLAN, verginin kendisine yılda 1 milyon eurodan fazlaya mal olacağı uyarısını yaptı; MacGeneration'ın haberine göre Lhardit, üst sınırların VideoLAN'ı koruyacağını söyledi. Free'nin kurucusu Xavier Niel, milletvekillerini X'te 'cahil beceriksizler' diye niteledi.

OVHcloud'un kurucusu Octave Klaba, ayda yaklaşık 6.300 euroya mal olan 100 Gbit/s'lik bir transit portu üzerinden verginin ayda 1,02 milyon euroya ulaşacağını hesapladı. OVHcloud'un yıllık yükünü 23 ila 70 milyon euro arasında tahmin etti.

Sayımı yapacak operatörler bile isteksizdi. Orange, Bouygues Telecom ve SFR'yi temsil eden Fransız Telekomünikasyon Federasyonu, büyük platformların ağlara daha fazla katkı yapması fikrini reddetmiyor; ancak Freenews'e göre geliri ağlara değil hazineye gidecek bir sistemin teknik ve idari yükünden endişe ediyor. Federasyon, platformlarla ticari müzakereleri tercih ediyor.

Brüksel ve Washington vergiyi neden zorlaştırdı?

Fransız meclisinin ötesinde, gigabayt başına vergi fikri hem Brüksel'de hem Washington'da gidişatın tersine gidiyor.

Avrupa Komisyonu yıllarca telekom operatörlerinin 'adil pay' taleplerini dinledi. Ocak ayında sunduğu Dijital Ağlar Yasası ise zorunlu ağ ücretleri yerine yalnızca gönüllü bir işbirliği mekanizması önerdi.

Bir de Washington var. Donald Trump, ABD'li teknoloji şirketlerine vergi koyan ülkelere uzun süredir tarife tehdidi savuruyor ve Haziran 2026'da Amerikan şirketlerine dijital hizmet vergisi uygulayan her ülkeye yüzde 100 tarifeden söz etti. En büyük mükellefleri Google, Meta, Amazon ve Netflix olacak bir gigabayt vergisini bunun dışında bir şey olarak sunmak zor olurdu.

Fikir ölmedi, sadece rafa kaldırıldı

Sosyalistler bu yaz, gelecek yılki cumhurbaşkanlığı seçimi öncesinde programlarında gigabayt başına 0,10 euroluk bir sürüm sundu.

Bu, az önce reddedilen oranın iki katı. Şimdilik teklif ölü durumda: Kimsenin telefon veya internet faturasında bir değişiklik yok ve en azından 2027 bütçesi için olmayacak gibi görünüyor. Ancak fikir yakın gelecekte başka biçimlerde geri dönebilir; bir sonraki Fransız hükümeti yeniden denemeye değer olup olmadığına karar vermek zorunda kalacak.

Türkiye'de durum ne?

Fransa'daki vergi hiç yürürlüğe girmediği için Türkiye'deki Netflix, Google veya Meta kullanıcılarının faturalarında bir değişiklik yok. Yine de haber, Türkiye'nin de yakından izlediği bir tartışmanın parçası: Türkiye'de dijital hizmetlerden alınan vergiler zaten var ve dünya genelinde telekom operatörleri içerik sağlayıcılarının ağ yatırımlarına daha fazla katkı yapmasını istiyor. Fransa örneği, gigabayt başına vergi modelinin siyasi olarak ne kadar kırılgan olduğunu gösteriyor.

Türkiye'de böyle bir vergi henüz gündemde değil. Olsaydı ve Fransa'daki oran uygulansaydı, 0,055 euroluk gigabayt ücreti bugünkü kurla yaklaşık 3,10 TL'ye denk gelirdi; ancak bu yalnızca kur çevirisi, Türkiye'deki vergiler ve resmi fiyatlandırma dahil değil.

Beş gün boyunca Fransa'nın gigabayt başına bir internet vergisi vardı. Sonra 458-0'lık bir oylama ve vergisiz bir bütçe tasarısı kaldı. Bu olay, Netflix'ten veri parası almanın mantığından çok, üzerine bindiği bütçe çökünce üç haftalık bir değişikliğin ne kadar kırılgan olduğunu anlatıyor.