Galler'de 57 Futbol Sahası Büyüklüğünde Veri Merkezine 24 Bin İmza

Galler'deki veri merkezi projesi neden tartışılıyor?

Galler'in Caernarfon kentindeki 40 hektarlık eski Ferodo fabrikası arazisine kurulmak istenen 450MW güç kapasiteli yapay zeka veri merkezi, çevresel etkiler ve yerel fayda konusundaki belirsizlikler nedeniyle yoğun muhalefetle karşılaşıyor. Proje, 57 futbol sahası büyüklüğünde bir alanı kaplayacak.

Geliştirici Canolfan Ddata Mena, 2025'in sonlarında Menai Strait kıyısındaki Griffith's Crossing mevkiinde yer alan arazi için plan başvurusunda bulundu. Şirket, projenin 200 kalıcı istihdam ve inşaat sürecinde yüzlerce geçici iş yaratacağını, kısmen yerel yenilenebilir kaynaklarla besleneceğini ve ekolojik iyileştirme önlemleri içereceğini belirtiyor.

Ancak muhalifler, projenin yerel halka somut ve sürdürülebilir bir fayda sağlamadığını savunuyor. Caernarfon'daki Y Maes'te düzenlenen protesto gösterisine yaklaşık 300 kişi katıldı; online dilekçeyi imzalayanların sayısı ise 24 bini aştı.

Plaid Cymru Milletvekili Liz Saville Roberts, gösteride yaptığı konuşmada projenin ölçeğinin "şaşırtıcı" olduğunu söyledi. Roberts, Galler'in geçmişte çevreye zarar veren ve topluma fayda sağlamayan çıkarımcı endüstrilerden ders çıkarması gerektiğini vurguladı. Benzer bir tartışma, teknoloji şirketlerinin veri merkezlerini nasıl yönettiği konusunda Apple HomeView ön siparişte akıllı evde uygulama kaosu bitiyor haberimizde de gündeme gelmişti.

• Proje alanı: 40 hektar (57 futbol sahası büyüklüğünde)
• Güç kapasitesi: 450MW, kısmen yerel yenilenebilir kaynaklarla beslenecek
• Vaadedilen istihdam: 200 kalıcı pozisyon, inşaat sürecinde yüzlerce geçici iş
• Muhalefet: 24 binden fazla imza, 300 kişilik protesto
• Arazinin durumu: 2008'den beri atıl, asbest kontaminasyonu içeriyor

Eski Ferodo fabrikası neden çevresel risk taşıyor?

Eski Ferodo fabrikası, 2008'deki kalıcı kapanışından bu yana atıl durumda ve bazı binalarında asbest yalıtımı bulunuyor. Geliştiricinin planı, sahadaki tüm mevcut yapıların yıkılmasını öngörüyor; bu da asbest liflerinin çevreye yayılma riski konusunda endişelere yol açıyor.

Ferodo fabrikası geçmişte asbest bazlı fren balataları üretiyordu ve bazı binalarda asbest yalıtımı olduğu belirtiliyor. Geliştirici Canolfan Ddata Mena, tüm çalışmaların Tehlikeli Atık Yönetmeliği'ne uygun yürütüleceğini ve kontamine malzemelerin kuzey İngiltere'deki lisanslı bir depolama tesisinde bertaraf edileceğini açıkladı.

Arazi daha önce de farklı projeler için değerlendirilmişti. Bir hapishane projesi başka sahalar lehine iptal edilmiş, önerilen bir tatil parkı ise çevresel ve yerel planlama itirazları sonucu reddedilmişti. Bu geçmiş, bölgede yeni büyük ölçekli gelişmelere karşı hassasiyeti artırıyor. Benzer şekilde, yapay zeka destekli projelerin beklenmedik sonuçları Yapay zeka ajanı İsveç TV şovunun tüm sezonunu sildi: 2027'ye ertelendi haberimizde de ele alınmıştı.

Veri merkezi projesine kimler destek veriyor, kimler karşı çıkıyor?

Geliştirici Canolfan Ddata Mena ve bazı yerel paydaşlar, projenin ekonomik canlanma ve istihdam yaratacağını savunuyor. Muhalefet ise çevresel etki, asbest riski ve yerel fayda eksikliği gerekçesiyle karşı çıkıyor. Görüşler keskin biçimde bölünmüş durumda.

Destekçiler, 200 kalıcı işin yanı sıra inşaat sürecindeki geçici istihdamın bölge ekonomisine katkı sağlayacağını, yerel eğitim kurumlarıyla iş birliğinin eğitim ve staj olanakları yaratacağını belirtiyor. Ayrıca veri merkezinin kısmen yerel yenilenebilir enerjiyle beslenmesi, karbon ayak izini azaltma vaadi olarak sunuluyor.

Karşıt görüşte olanlar ise 450MW'lık güç talebinin yerel şebeke üzerinde yaratacağı baskıya, asbest sökümünün halk sağlığı riskine ve projenin bölgeye kalıcı çevresel zarar verebileceğine dikkat çekiyor. Milletvekili Roberts, bu tür büyük ölçekli projelerin en yüksek düzeyde kamu denetimi ve katılımı gerektirdiğini ifade etti.

Benzer veri merkezi projeleri Galler'de nasıl sonuçlandı?

Galler'de daha önce planlanan büyük ölçekli projeler genellikle çevresel ve yerel muhalefet nedeniyle iptal edildi veya reddedildi. Bir hapishane projesi başka sahalara yönlendirildi, önerilen tatil parkı ise planlama izni alamadı. Bu geçmiş, mevcut veri merkezi projesinin de benzer bir akıbete uğrayabileceğini gösteriyor.

Galler'de sanayi sonrası arazilerin yeniden geliştirilmesi sık sık tartışmalara sahne oluyor. Bölge halkı, geçmişte çevresel tahribata yol açan ve ekonomik fayda sağlamayan projelere karşı temkinli yaklaşıyor. Plaid Cymru milletvekili Roberts'in "çıkarımcı endüstriler" vurgusu da bu tarihsel hafızaya dayanıyor.

Uzmanlar, veri merkezi projelerinin enerji yoğun yapısı nedeniyle yerel altyapı ve çevre üzerinde uzun vadeli etkiler yaratabileceğini belirtiyor. Projenin kısmen yenilenebilir enerjiyle beslenecek olması olumlu bir adım olsa da, muhalefetin talepleri arasında bağımsız çevresel etki değerlendirmesi ve daha fazla kamu istişaresi yer alıyor. Teknoloji altyapı projelerinin çevresel etkileri, Danimarka nüfus kaydı '123456' şifresiyle hacklendi: 8.8 milyon veri sızdı haberimizde olduğu gibi güvenlik ve veri yönetimi boyutlarıyla da kesişebiliyor.

Sonuç

Galler'in Caernarfon kentindeki 450MW'lık veri merkezi projesi, 24 binden fazla kişinin muhalefetiyle karşı karşıya. Proje, 200 kalıcı iş vaat etse de asbest riski, enerji yükü ve yerel fayda tartışmaları gölgesinde ilerliyor. Türkiye dahil birçok ülkede benzer yatırımlar planlanırken, şeffaflık ve yerel katılımın projelerin kaderini belirleyeceğini unutmamak gerekiyor.