RAM Fiyatlarını Yapay Zekayla Şişiren Üç Deve Mahkeme Şoku

DRAM fiyat anlaşması davası neden düşürülmedi?

Küresel DRAM gelirinin %91'inden fazlasını elinde tutan Samsung, SK Hynix ve Micron, mahkemede son dönemdeki bellek fiyat patlamasının tamamen yapay zekâ talebinden kaynaklandığını savundu. Şirketler, benzer bir fiyat davasını düşüren 2022 tarihli emsal karara dayanarak sürecin kapatılmasını istedi.

Ancak ABD Bölge Yargıcı Noël Wise bu savunmayı kabul etmedi. 14 Kasım 2026 tarihli kararda mahkeme, davacıların koordineli bir pazar manipülasyonuna işaret eden somut kanıtlar sunduğunu belirtti. Tek bir üreticinin piyasa koşullarında tek başına almayacağı ticari kararlar öne çıktı: Rekor fiyat artışları sürerken uzun vadeli standart RAM sözleşmelerinin reddedilmesi, yeni fabrika yatırımlarının eş zamanlı ertelenmesi ve Micron'un son kullanıcı odaklı Crucial markasını 2025 sonunda kapatması bunlardan birkaçı.

Ayrıca üç üreticinin Ocak 2026'da aynı anda yürürlüğe koyduğu birebir aynı müşteri inceleme protokolleri şüpheleri artırdı. Bu sistemler HBM geçişinden aylar sonra devreye girdiği için mahkeme, bunun olağan yapay zekâ piyasa dinamikleriyle açıklanamayacağına hükmetti.

Yapay zekâ çılgınlığının PC kullanıcılarına gerçek faturası

Yüksek bant genişlikli bellek (HBM), gigabayt başına standart DDR5'e kıyasla üç ila dört kat daha fazla silikon plaka alanı tüketiyor. Üretim hatlarının son kullanıcı donanımlarından çekilip kurumsal yapay zekâ sunucularına aktarılması, standart PC belleklerini piyasada bulunmaz hale getirdi ve 2025 sonuna kadar olan 18 aylık dönemde fiyatları %697 tırmandırdı.

Bu arz daralması sadece bireysel PC toplayanları değil, şirket bütçelerini de sarstı. Nitekim donanım maliyetleri teknoloji dünyasını zorlarken, Nasdaq'ın 2,5 trilyon dolar eridiği süreçte bellek üreticilerinin standart hatları genişletmemesi dikkat çekmişti. Şirketlerin tavan yapan fiyatlara rağmen kapasite artırmayı reddetmesi, Sherman Yasası kapsamında açılan davanın temel dayanağını oluşturuyor.

Mahkeme yine de bazı soyut iddiaları eledi. Yargıç Wise, yöneticilerin 'arz disiplini' açıklamalarının veya sektör konferanslarındaki olağan buluşmaların tek başına suç kanıtı sayılamayacağını söyledi. Fakat sahadaki ortak operasyonel adımlar, davanın delil toplama aşamasına geçmesi için yeterli bulundu.

Türkiye'de durum ne?

Türkiye'de bilgisayar toplayan veya donanım güncelleyen kullanıcılar bu manipülasyonun etkisini doğrudan hissetti. 2025 boyunca DDR5 kitlerinin Türkiye raf fiyatı, kur dalgalanmalarının çok ötesinde artarak ikiye hatta üçe katlandı. Küresel tedarikteki kısıntı ithalat maliyetlerine doğrudan bindiği için distribütörler aylarca yüksek fiyat politikası uyguladı.

ABD'de davanın esastan görülmeye başlanması, perakende RAM fiyatlarını Türkiye'de bir gecede düşürmeyecek. Ancak üç şirketin sunucu baskısı nedeniyle tüketici kanalını keyfi biçimde ihmal etmesinin önüne hukuki bir set çekilmesi, orta vadede Türkiye'deki bileşen pazarında fiyat istikrarı sağlayabilir.

Davanın düşme ihtimali ortadan kalktı. Samsung, SK Hynix ve Micron artık yapay zekâ furyasında aldıkları üretim kısıtlama kararlarını mahkeme salonunda gerekçelendirmek zorunda.