Nasdaq 2,5 trilyon dolar eridi: asıl darbe tedarikçilere geldi

Asıl satış dalgası kime geldi?

Yapay zekâ inşaatının parasını ödeyenlere değil, malzemeyi yetiştirenlere.

Isı haritasına bakınca ayrım neredeyse fazla net. Alphabet %2,29, Microsoft %3,25, Amazon %3,55 geriledi. Hissedarlar için can sıkıcı ama panik havası yok. Sonra tedarikçilere geliyorsunuz: AMD %14,83, Micron %14,18, Dell %12,88, şebeke türbini tarafında GE Vernova %11,88 düştü. Nvidia %7,53, Broadcom %8,07 kaybederken çip ekipmanı üreticileri Lam Research ve Applied Materials sırasıyla %12,44 ve %10,31 geriledi.

Geçen haftaki nakit akışı tablolarına bakınca mantık hemen oturuyor. Alphabet çeyrekte 9,1 milyar dolar negatif serbest nakit akışı açıkladı. Amazon'un son on iki aylık serbest nakit akışı -42,4 milyar dolar seviyesinde ve şirket yıllık 220 milyar dolar yatırım harcaması öngörüyor. Bunlar reklam ve bulut tekelleri sayesinde bir yavaşlamayı absorbe edebilecek ya da yön değiştirebilecek şirketler. Tedarikçilerinin fiyatı ise gigawatt'lık veri merkezlerinin sonsuza kadar sürtünmesiz büyüyeceği varsayımına göre belirlenmiş.

Aynı deseni Intel hisselerinin çöküşü ve çip satış dalgasında da görmüştük: acı, son müşteriden en uzak şirketlerde yoğunlaşıyor. Büyük Teknoloji'nin gizli yapay zekâ borcu büyüdükçe tedarikçi tarafı daha da kırılgan hale geliyor.

Seçim sonuçları tam da bu sürtünmeyi getirdi

Salı günkü ara seçimler, veri merkezi izinlerini inşaatın tam ortasına yerleştirdi.

Demokratlar Texas, Georgia ve Ohio'da valilik koltuklarını devraldı ve Kongre'de çoğunluğu ele geçirdi. ABD'nin yakın vadeli gigawatt kapasitesinin büyük bölümü bu üç eyalette planlanıyordu ve adaylar, konut elektrik fiyatları yükselirken veri merkezi onaylarını durdurma sözüyle kampanya yürüttü.

Bu, çeyreklik bir kâr kaçırmasından çok daha önemli. 500 MW'lık bağlantı izniniz eyalet kamu hizmetleri kurulunda takılırsa AMD ve Dell'den ilk çeyrekte GPU ya da sunucu kabini teslim almanız gerekmez. Piyasa artık izin gecikmelerini fiyatlıyor ve bu ilk olarak donanım üreticilerinde görünüyor.

Güç darboğazı varsayım değil. Yapay zekâ veri merkezlerinin 2030'a kadar Meksika kadar CO2 salabileceğini aktarmıştık; altyapı inşaatı çoktan fiziksel ve siyasi sınırlara dayanmış durumda.

Tüketici tarafı da sıkışıyor

Aynı yapay zekâ inşaatı bellek fiyatlarını yükseltirken telefon satışlarını vuruyor.

Qualcomm, telefon çipi satışları %26 düştükten sonra %12,65 geriledi; aynı günlerde Counterpoint küresel akıllı telefon sevkiyatlarının %20 düşüşle 14 yılın en düşük seviyesine indiğini açıkladı. Nedenin bir kısmı yapay zekâ patlamasının kendisi: Micron ve SK Hynix, wafer kapasitesini yapay zekâ sunucuları için HBM'ye kaydırdı; bu da standart DRAM ve NAND fiyatlarını yukarı çekip telefon üreticilerini perakende fiyatlarını artırmaya zorladı.

Tüketiciler "yapay zekâlı telefon" için fazladan para ödemiyor, bu yüzden satış adetleri düşüyor. Bu, sektörün kendi kendine yarattığı bir talep sorunu ve faturası yine veri merkezi tarafına zaten maruz kalan tedarikçilere kesiliyor.

Türkiye'de durum ne?

Türkiye'de doğrudan etki, ithal donanım fiyatlarında hissedilecek. Micron ve SK Hynix'in kapasiteyi HBM'ye kaydırmasıyla yükselen DRAM ve NAND fiyatları, dolar kuru üzerinden TL'ye yansıyor; bu da telefon ve dizüstü bilgisayar fiyatlarını yukarı çekiyor. 1 USD = 50,04 TL kurundan bakıldığında, 1.000 dolarlık bir bileşen maliyeti yaklaşık 50 bin TL'ye denk geliyor; ancak bu yalnızca kur çevrimidir, Türkiye'deki vergiler ve resmi fiyatlandırma hariçtir.

Borsa tarafında ise Nasdaq'taki düzeltme, Türkiye'de teknoloji fonu veya ABD hissesi tutan yatırımcıyı doğrudan ilgilendiriyor. Özellikle AMD, Micron ve Dell gibi tedarikçi hisselerinde dalgalanmanın sürmesi beklenebilir; çünkü Texas, Georgia ve Ohio'daki izin soruları netleşene kadar belirsizlik devam ediyor.

Satış dalgası yapay zekâ hakkında bir hüküm vermekten çok, riski kimin taşıdığının yeniden fiyatlanması. Bulut devleri yavaşlayabilir; tedarikçileri yavaşlayamaz. Texas, Georgia ve Ohio'daki izin ve güç soruları yanıtlanana kadar donanım hisseleri bu işlemin en oynak kısmı olmaya devam edecek.