Gen Z CV'lerini yapay zeka gibi görünmemek için yeniden yazıyor

Kimsenin istemediği CV silahlanma yarışı

İş arayanlar iki makinenin arasında sıkışmış durumda: biri CV'lerini parlatıyor, diğeri onu eliyor.

Greenhouse'un 1.100'den fazla Birleşik Krallık ve İrlanda vatandaşıyla yaptığı ankete göre genç adaylar, 60 yaş üstü adaylara kıyasla yapay zeka taramalarının çok daha fazla farkında. Bu farkındalık sessiz bir alışkanlığa dönüşmüş: göndermeden önce makine tarafından cilalanmış gibi duran ifadeleri ayıklamak.

Tuhaf bir döngü bu. Adaylar başvurularını keskinleştirmek için yapay zeka kullanıyor, sonra aynı yapay zeka izlerinin bir dedektör ya da binlerce benzer madde işareti görmüş bir işe alım uzmanı tarafından elenmesine yol açmasından korkuyor. İşverenler ise cilalı CV'leri birbirinden ayırt etmenin zorlaştığını söylüyor.

Greenhouse'un İnsan Kaynakları Direktörü Sharawn Tipton durumu net özetliyor: "Hatırladığım kadarıyla ilk kez, iki taraf da işe alımın işlemediğini düşünüyor. Adaylar başvurularını kara deliğe gönderiyor, işverenler ise birbirine benzeyen yapay zeka cilalı CV'ler arasında seçim yapmaya çalışıyor."

%81'lik rakam asıl hikaye

Adayların çoğu bir insana hiç ulaşamıyor; bu da yapay zeka sesi kaygısını neredeyse ikincil hale getiriyor.

Ankete göre başvuruların %81'i şirketteki hiç kimseyle konuşmadan reddediliyor. Bu rakam tartışmanın çerçevesini değiştiriyor: sorun sadece adayların robot gibi konuşması değil, birçoğunun hiçbir şekilde konuşma fırsatı bulamaması.

Yapay zeka mülakatları artık bu huninin parçası. Adayların %42'si son 12 ayda böyle bir mülakata girmiş; %57'si bu formatın becerilerini göstermesine izin verdiğini söylüyor. Geri kalanı ikna olmuş değil; insanlardan yazılıma performans sergilemesini isteyen bir süreçten beklenebilecek sonuç da bu.

Greenhouse'tan Ophir Samson, güvenin en baştan inşa edilmesi gerektiğini savunuyor: adaylar, CV göndermeden önce nasıl bir taramadan geçeceklerini anlamalı. Makul bir talep, ama son iki yılda ön kapıyı otomatikleştiren şirketler için büyük bir talep. Bu arada işe alım tarafındaki otomasyon hız kesmiyor; Anthropic'in kod mülakatını kaldırıp değerlendirmeyi Claude'a bırakması da aynı eğilimin başka bir yüzü.

Adaylar aslında neyi göstermek istiyor?

Neredeyse herkesin formlara sığmayan bir şeyi var.

İş arayanların %97'si başvurularına ekleyemedikleri bir şeyi sergilemek istediklerini söylüyor. Bu neredeyse oybirliği demek ve adayın değil formatın sorununa işaret ediyor. CV, bir insanın nasıl çalıştığını göstermek için hiçbir zaman iyi bir kap değildi; sadece herkesin elindeki kap buydu.

Anket bir çözüm sunmuyor ve tek bir ürünün bunu çözeceğini iddia etmek dürüstlük olmaz. Ama yön belli: adaylara işlerini sadece anlatma değil gösterme imkanı tanıyan işe alım ekipleri, hâlâ anahtar kelimeye göre filtreleyenlerden farklı bir aday havuzuyla karşılaşacak.

Aynı tartışma eğitimde çoktan farklı bir noktaya vardı: Berkeley'de bir matematik profesörü ödev notlandırmayı bıraktı, çünkü yapay zeka ödevdeki hileyi görünmez kılıyordu. İşe alımda da sorun aynı: ürünün kendisi değil, onu ölçmeye çalışan eski araçlar.

Türkiye'de durum ne?

Greenhouse araştırması Birleşik Krallık ve İrlanda'yı kapsıyor, yani rakamlar en doğrudan oradaki adaylar ve işverenler için geçerli. Ancak tablo sadece o pazarla sınırlı değil: yapay zeka taraması Türkiye'de de özellikle büyük şirketlerin ve çok uluslu firmaların ilanlarında standart hale geldi. Aynı gerilim burada da yaşanıyor: cilalı başvurular ve şüpheci işe alım uzmanları.

Türkiye'de başvuru yapıyorsanız CV'nizin bir insandan önce yazılım tarafından okunacağını varsayın. Anketin pratik çıkarımı CV'yi daha robotik yapmak değil, bir insanın fark edeceği kadar somut hale getirmek. İşe alım sürecinde yapay zeka kullanımına dair şeffaflık Türkiye'de henüz yasal bir zorunluluk değil; bu da adayın kendi başvurusunu bilinçli kurgulamasını daha önemli kılıyor.

Anket, iki tarafın da sürecin bozuk olduğunu düşündüğü bir işe alım pazarını anlatıyor. Adaylar insan gibi görünmek için kendilerini düzenliyor; işverenler aynı sesi veren CV'ler arasında boğuluyor. Şirketler adaylara gerçek işi gösterme fırsatı vermedikçe bu yeniden yazma döngüsü sürecek.