Yapay zekâ veri merkezleri 2030'a kadar Meksika kadar CO2 salabilir

Uyarının arkasındaki sayılar

Sierra Club'ın son tahmini, grubun kendi önceki hesaplarından çok daha yüksek.

Çevre örgütü artık önerilen veri merkezlerinin elektrik talebinin, ABD elektrik sektörü CO2 emisyonlarını 2030'a kadar 2,1 milyar metrik tona çıkaracağını öngörüyor. Bu, 2025 seviyelerinin %42 üzerinde bir rakam. Bu tesislere bağlı şebeke dışı gaz üretimi 460 milyon metrik ton daha ekleyebilir; Meksika'nın bir yılda saldığı CO2'ye yakın bir miktar.

Sierra Club'ın iklim ve enerji başdanışmanı Jeremy Fusher, TechRadar'a "Sayılar aklımızı almaya devam ediyor" dedi. Grubun önceki hesapları artışı kabaca mevcut rakamın dörtte biri ile yarısı arasında gösteriyordu; yani bu bir yuvarlama hatası değil, ciddi bir yukarı yönlü revizyon.

Kısacası: ABD on beş yıl boyunca elektrik sektörü emisyon eğrisini aşağı çevirmek için uğraştı. Bu projeksiyon, yapay zekâ hesaplamasının bu ilerlemeyi tek bir inşa döneminde durdurabileceğini ya da tersine çevirebileceğini gösteriyor.

Gaz türbinleri neden açığı kapatıyor?

Yenilenebilir enerji büyüyor, ama talebi karşılayacak hızda değil.

ABD veri merkezlerinin yaklaşık %40'ı elektriğini zaten gaz türbinlerinden alıyor ve ekipman pazarı sıkışıyor. Türbin fiyatları %50 arttı; üreticilerin yıllara yayılan sipariş kuyrukları var. Bir üreticinin 2032 teslimatlı ekipman için rezervasyon açtığı söyleniyor.

Asıl sorun bu bekleme süresi. Gelecek yıl elektriğe ihtiyaç duyan bir geliştirici, altı yıl türbin sırası bekleyemez. Bu yüzden kısa vadede akılcı hamle, mevcut fosil üretimi çalıştırmaya devam etmek ya da yenisini eklemek oluyor. Şebeke bağlantı kuyrukları ve iletim sınırları yenilenebilir yolu daha da yavaşlatıyor.

İzin süreçleri bir başka darboğaz. Birçok bölgede inşaat izni başvuruları mevcut iletim kapasitesini aşıyor; elektrik kullanımı ve altyapı maliyetleri konusundaki topluluk itirazları da süreci zorlaştırıyor. Veri merkezi izin krizi zaten başlı başına bir haber ve doğrudan emisyon hesabını besliyor.

Düzenleme yardımcı oluyor ama sadece yeni tesisler için

Yenilenebilir enerji zorunlulukları genellikle geçiş süreleriyle geliyor ve nadiren geriye dönük uygulanıyor.

Bazı yargı bölgeleri yeni veri merkezlerinin belirli bir süre içinde elektriğinin çoğunu yenilenebilirden karşılamasını şart koşuyor. Örneğin İrlanda, yeni tesislerden faaliyete geçtikten sonraki altı yıl içinde %80 yenilenebilir elektriğe ulaşmalarını istiyor. Bu, henüz var olmayan tesisler için anlamlı bir güvence.

Mevcut tesisler genellikle muaf tutuluyor ve geçiş süreleri, gazın genişlemenin en yoğun yıllarında sistemde kalmasına izin veriyor. Yapay zekâ sektöründeki finansal belirsizliği de ekleyin: büyük bulut sağlayıcıları zaten devasa hesaplama taahhütleri taşıyor. Bazı projeler tamamlanmadan durabilir; bu emisyonları azaltır ama yarım kalmış altyapı bırakır.

Türkiye'de durum ne?

Türkiye'de veri merkezlerinin elektrik talebi son yıllarda hızla artıyor; ancak bu haberdeki Sierra Club analizi yalnızca ABD'yi kapsıyor. Türkiye'de yapay zekâ veri merkezlerinin emisyon etkisine dair resmi bir projeksiyon henüz açıklanmadı. Yine de tablo tanıdık: elektrik üretiminde doğal gazın payı yüksek ve yenilenebilir kapasite artışı talebin gerisinde kalabiliyor.

Türkiye'de yeni veri merkezi yatırımları genellikle organize sanayi bölgelerinde ve büyük şehirlerin çevresinde yoğunlaşıyor. Bu tesislerin elektriğini hangi kaynaklardan karşılayacağı, yerel hava kalitesi ve şebeke maliyetleri açısından önemli. ABD'deki türbin kuyruğu gibi bir darboğaz Türkiye'de henüz yok; ama yenilenebilir izin süreçleri ve şebeke bağlantı kapasitesi burada da yatırımcıların gündeminde.

Yapay zekâ yatırımı artık sadece teknoloji değil, iklim değişkeni. ABD'nin emisyon kazanımlarını koruyup koruyamayacağı çip verimliliğinden çok, şebeke ekipmanı, izinler ve yenilenebilir zorunluluklarının sırada bekleyen gaz türbinlerinden hızlı hareket edip edemeyeceğine bağlı.