Sam Altman Geri Adım Atmadı: 722 Makalelik Bilim Dalgası Sürecek

Kasada bekleyen yeni keşifler var

OpenAI, yapay zeka tarafından çözülen matematik ve doğa bilimleri bulgularını yayımlama sürecinde frene basmayı planlamıyor.

Cheeky Pint podcast programına katılan Sam Altman, zorlu matematik ve bilim problemlerine yapay zekayla getirdikleri çözümleri paylaşmaya kararlı olduklarını vurguladı. Altman, insanlığın temel bilgiye erişme hakkı olduğunu ve şirket olarak önemli bir temel bilimsel keşfin üzerinde oturup beklemeyeceklerini dile getirdi.

Şirketin elinde kamuoyuyla henüz paylaşılmamış başka keşiflerin bulunup bulunmadığı sorulduğunda ise Altman hiç tereddüt etmeden, "Tabii ki var" yanıtını verdi. Bu açıklama, OpenAI'ın geleneksel hakemli dergi süreçlerini tamamen devre dışı bırakarak kendi belirlediği bir takvimle doğrudan internete teknik rapor yığmaya devam edeceğini gösteriyor.

Akademisyenler neden bu yayın temposundan şikayetçi?

OpenAI'ın ürettiği devasa içerik hacmi, geleneksel akademik kurumları ciddi bir çıkmaza sürüklüyor. Şirket son olarak tek bir GitHub deposu üzerinden 400 farklı bilimsel problemi kapsayan 722 taslak makale yayımladı. Bu hamle, hataların ve yanlış iddiaların ayıklanması işini tamamen gönüllü çalışan araştırmacıların sırtına yükledi.

Geleneksel akademik mekanizmalar, mantık hatalarını ve eksik kaynakları filtrelemek için titiz hakem değerlendirmelerine dayanır. OpenAI'ın doğrudan internete sunduğu bu belgeler ise bu güvenlik bariyerlerini tamamen atlıyor. Altman sürecin bir noktada kontrolden çıktığını kabul etse de bu agresif paylaşım stratejisini savunmayı sürdürüyor.

Tek bir matematiksel varsayım üzerinde onlarca yıl çalışan araştırmacılar için bu tempo son derece yıpratıcı. Kopenhag Bilişim Teknolojileri Üniversitesi'nden Thore Husfeldt, makinelerin ömürlük projeleri iki haftada bir altüst etmesini izlemenin insan psikolojisi üzerinde ağır bir yük oluşturduğunu belirtiyor. Bu gerilim, şirketlerde çalışan bağlılığının yapay zeka nedeniyle düşmesi gibi genel iş dünyası kaygılarıyla da örtüşüyor.

Doğrulama süreci en büyük darboğaz

Yapay zeka modelleriyle yüzlerce sayfalık kanıt taslağı üretmek son derece ucuz; ancak bu kanıtların gerçekten sağlam olduğunu teyit etmek aylar süren yorucu bir mesai istiyor. Modeller, aralara ustaca gizlenmiş mantık hataları serpiştirilmiş son derece inandırıcı adımlar ürettiğinde, bu hatayı yakalamak neredeyse kanıtı sıfırdan yazmak kadar emek gerektiriyor. Nitekim yapay zeka kodlarının yüzde 38'inin güvenlik testinden kaldığını zaten biliyoruz; benzer görünmeyen açıklar matematiksel mantıkta da karşımıza çıkıyor.

OpenAI, ön baskıları geleneksel atıf ve hakem kontrolü olmaksızın topluca internete bırakarak bilimsel yöntemin en zahmetli aşamasını üniversitelere devrediyor. Oysa eğitim kurumları halihazırda sınıflardaki yapay zeka etkisiyle boğuşuyor; öyle ki kimi kurumlarda ödev notlandırması yapay zeka yüzünden tamamen rafa kaldırılmış durumda.

Türkiye'deki araştırmacılar için ne anlama geliyor?

OpenAI'ın paylaştığı taslak makaleler ve GitHub depoları Türkiye'deki akademisyenlerin ve öğrencilerin de doğrudan ve ücretsiz erişimine açık. Ancak yerli üniversitelerdeki araştırma görevlileri ve matematik bölümleri, yoğun ders yükü ve kısıtlı araştırma bütçeleri nedeniyle yapay zeka tarafından üretilen bu denli büyük hacimli veriyi doğrulayacak vakti bulmakta çok daha fazla zorlanıyor.

TÜBİTAK ya da YÖK gibi çatı kurumların yapay zeka tarafından üretilen ön baskıların akademik yayın ve atıf kriterlerinde nasıl değerlendirileceğine dair henüz net bir kılavuzu bulunmuyor. Bu durum, yerel akademisyenlerin kontrolsüz yayımlanan bu makaleleri incelemek için harcayacakları zamanın akademik teşvik sistemlerinde karşılık bulamaması riskini doğuruyor.

Modeller geliştikçe OpenAI ile akademik çevreler arasındaki sürtüşme kaçınılmaz olarak büyüyecek. Yüzlerce ham kanıtı internete dökmek manşetleri süsleyebilir; ancak bu çıktılar titiz bir denetimden geçmedikçe, yakalanan bu hız bilimin güvenilirliğine katkı sağlamıyor.